روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٤ - ترجمه
كه:ياد كنى چون بازپوشيد شما را خوابى،يعنى[٢٢-پ]چون به شما رسيد خوابى،يقال:غشيه الامر اذا أصابه و غشى الرّجل امرأته اذا وطئها،و غشى على الرّجل اذا اغمى عليه،و الغشيان؛النّكاح،و الغشاوة؛الغطاء،و غاشية السّرج؛ما يستره،و نعاس ابتداى خواب باشد،و نعس ينعس نعاسا،فهو ناعس و نعسان. أَمَنَةً مِنْهُ ،مصدر امن باشد،يقال:امن يأمن امنا و امنة و امانا،و نصب او بر مفعول له است.
مفسّران گفتند:خداى تعالى خوابى و نعاسى بر مؤمنان افگند تا از آنچه كافران مىكردند غافل بودند و خوفى به دل ايشان نرسيد.عبد اللّه مسعود گفت:[نعاس] [١]در قتال مؤمنان را امنى باشد از خداى تعالى،و در نماز غفلتى از قبل شيطان. وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطٰانِ ؛و فروفرستاد [٢]شما را از آسمان آبى تا شما را به آن آب پاك كند و كيد و وسوسه شيطان از شما ببرد و دلهاى شما بر جاى بدارد و پايهاى شما ثابت گرداند و بر جاى بدارد.سبب [نزول] [٣]اين آن بود كه،مسلمانان چون برسيدند،مشركان بر سر چاه بدر فرود آمده بودند و آب به دست گرفته بودند،مسلمانان براثر ايشان بر پشتهاى [٤]فرود آمدند از ريگى سرخ كه پاى بنمىداشت و سم اسپ بر او نمىاستاد،و آب نداشتند و بعضى را جنابت رسيده بود و بعضى را حدث،و تشنگى غالب شد بر ايشان و شيطان وسواس آورد [٥]ايشان را و گفت:شما دعوى مىكنى كه پيغامبر خداى در ميان شماست و شما اولياى خدايى و مشركان شما را بر آب غلبه كردند و شما اينجا ماندى بر زمين خار كه قرار [٦]قدم نيست [٧]بر او [٨]؛بعضى جنب و بعضى محدث و تشنه و متحيّر،چگونه اوميد دارى كه شما را بر ايشان ظفر و غلبه باشد!خداى تعالى باران فرستاد كه چندان سيل خاست از او كه وادى مملو شد و مسلمانان آبها [٩]برگرفتند و
[١] .اساس:ندارد؛از آو،افزوده شد.
[٢] .اساس:فروفرستادم؛به قياس نسخه مل،تصحيح شد.
[٣] .اساس:ندارد؛از مل،افزوده شد.
[٤] .اساس:تشنه؛با توجه به آو و اتفاق نسخهها تصحيح شد.
[٥] .آو،آج،بم،لب،آن:وسوسه كرد.
[٦] .آو،آج،بم،لب:جاى.
[٧] .آج،لب:نى/نه.
[٨] .مل+براى آنكه.
[٩] .همه نسخه بدلها،بجز مج و مل:آب.