يعقوب خواند:«يلمزك»به ضمّ«الميم»و باقى قرّاء به كسر«ميم»،و هر دو لغت است،يقال:لمزه،يلمزه و يلمزه[٨٨-ر]اذا عابه.و لمز،عيبى باشد بر وجه پوشيدگى،و همز و لمز و غمز،قريب‌المعنى‌اند،و هر سه لغت [١]در مستقبل او ضمّ و كسر آمده است،قال الشّاعر:

اذا لقيتك تبدي لي مكاشرة و ان تغيّبت كنت الهامز اللّمزة
قال رؤبه:

قاربت بين عنقي و جمزي في ظلّ عصرى باطلي و لمزي
منه قوله: وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ [٢].

مجاهد گفت: يَلْمِزُكَ ؛تو را مى‌آزمايد [٣].عطا گفت:غيبت مى‌كند [٤]تو را.قتاده گفت:طعن مى‌زند تو [٥]را.ابن زيد گفت:اين قوم كه اين گفتند،منافقان بودند چون رسول-عليه السّلام-قسمت صدقات كردى ايشان را توقّع بودى كه رسول-عليه السّلام- چيزى بديشان دهد و رسول-عليه السّلام-ندادى،كه ايشان اهل آن نبودند،ايشان را سخت آمدى طعن زدندى و گفتندى كه:محمّد چيزى كه مى‌دهد به هوا مى‌دهد و به آنان مى‌دهد كه دلش خواهد.خداى تعالى،اين آيت بفرستاد در ايشان،و گفت:

بعضى از اين منافقان آنند [٦]كه قسمت صدقات بر تو عيب مى‌كنند و در آن بر تو طعن مى‌زنند،اگرشان چيزى بدهى راضى شوند،و اگر ندهى خشم كنند و نمى‌دانند كه شرايطى هست استحقاق صدقه را:اوّل،ايمان است [٧]،آنگه صلاح است و ظاهر سترى،و آنگه درويشى است.ايشان كافر و فاسق و توانگر بودند و چشم صدقه مى‌داشتند.و خلاف كردند در آن توانگرى [٨]كه باز [٩]آن صدقه حرام باشد؛بعضى گفتند:هركس كه او نصابى دارد كه برآن زكات واجب بود بيست دينار يا دويست

[١] .آو،آج،بم،لب+را.

[٢] .سورۀ همزه(١٠٤)آيۀ ١.

[٣] .آو،آج،بم،مل،لب:مى‌آزمانيد.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:مى‌كنند.

[٥] .آو،آج،بم،مل:مى‌زنند بر تو.

[٦] .آج،لب:آنان‌اند.

[٧] .همۀ نسخه بدلها+و.

[٨] .آو:تونگرى.

[٩] .همۀ نسخه بدلها:با.