روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٤ - ترجمه

حسرت دنياست تا فردا كه عقاب آخرت بود، وَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلىٰ جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ ، آنان را كه كافر شوند حشر و جمع ايشان در دوزخ كنند.و جهنّم اسمى علم است دوزخ را،و گفته‌اند:نام دركتى از دركات دوزخ است.

لِيَمِيزَ اللّٰهُ ،«لام»غرض است تا خداى تعالى تميز كند و جدا باز كند پليد را از پاك يعنى مؤمن را از كافر،مؤمن را به بهشت برد و كافر را به دوزخ.

كلبى گفت:يعنى عمل نيك را از عمل بد،تا اين عمل را مزكّى گرداند و زيادت كند و آن عمل را تزكيت نكند و جزا دهد آن را به دوزخ.

ابن زيد گفت:يعنى نفقۀ حلال پاكيزه را كه در سبيل خداى كنند از نفقۀ خبيث كه در ره كفر و ضلالت و باطل كنند.بعضى دگر گفتند:تا مؤمنان را جدا كند به حكم از كافران.و خبيث،هر چيزى بد باشد،و خبيث نقيض طيّب بود،و منه:خبث الحديد و خبث الفضّة،و خبث الشّىء خبثا [١]فهو خبيث.و طيّب،پاك بود و طعام لذيذ را طعام طيّب گويند،و طيّب نيز حلال باشد و طيب فرزند حلال‌زاده بود. وَ يَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلىٰ بَعْضٍ ،آنگه چون پليد از پاك جدا كرده باشد آن پليد را جمع كند و بر يكديگر فگند،چنان كه متاع بد كه به هيچ[٣٧-ر]كار،ها بازنيايد ،كالقماش [٢]الذى يرمى به،و اين كنايت باشد از استرذال او. فَيَرْكُمَهُ ،آن [٣]را بر هم نشاند،يعنى بهرى بر سر بهرى فگنده،و منه قوله في صفة السّحاب. ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكٰاماً [٤]... ،و تراكم الشّىء اذا تراكب،و اين از ابدال باشد،آنگه آن را به دوزخ اندازد.آنگه گفت:ايشان زيانكاران‌اند و عمر و مال زيان [٥]كرده‌اند كه در كفر و معصيت و آزار صرف كرده‌اند.

آنگه فرمود رسولش را كه،بگو اين كافران را كه:اگر بازايستيد و امساك كنيد از كفر و اصرار نكنيد بر او آن گذشته بيامرزم [٦]شما را،و از اين جا گفت [٧]-عليه السّلام:

الاسلام يجبّ ما قبله، اسلام ببرد آن را كه پيش او باشد.و اجماع امّت است كه:خداى تعالى،كفر و جمله معاصى به توبه بيامرزد،و توبه از كفر به