يا رسول اللّه!«انشراح صدر»چگونه باشد؟گفت:چون نور الهى در دل مؤمن شود، دلش روشن شود و فراخ.گفتيم:يا رسول اللّه!علامت آنچه باشد؟گفت:آن‌كه بنده از سراى غرور رجوع كند با سراى خلود و مرگ را ببجارد [١]پيش ازآن‌كه مرگ به او آيد.ثمالى گفت:آيت در عمّار ياسر آمد.مقاتل گفت: أَ فَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ ، رسول است. فَوَيْلٌ لِلْقٰاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللّٰهِ ،ابو جهل است و اولى‌تر آن باشد كه محذوف در آيت اين باشد:أ فمن شرح اللّه صدره للاسلام فهو على نور من ربّه كمن قسا قلبه،آنگه اين بيفگند لدلالة القاسية قلوبهم عليه،گفت:واى آن‌كس كه دلش سخت باشد از ذكر خداى تعالى! ابو سعيد خدرى روايت كرد كه،رسول-عليه[السّلام] [٢]-گفت:حاجت نزديك [٣]سهل جانبان امّت من طلب كنى كه من رحمت خود در دلهاى ايشان نهاده‌ام و از سخت دلان طلب مكنى كه من سخط خود در دل ايشان نهاده‌ام.ابو ادريس خولانى روايت كرد از ابو الدّرداء كه،رسول-عليه السّلام-گفت:

انّ اللّه رفيق يحبّ الرّفق [٤]فى الامور [٥]كلّها و يحبّ كلّ قلب خاشع حزين رحيم يعلّم النّاس الخير و يدعوا الى طاعة اللّه و يبغض كلّ قلب قاس لاه ينام اللّيل كلّه،فلا يذكروا اللّه [٦]و لا يدري يردّ عليه روحه ام لا ،گفت:خداى تعالى رحيم است،مدارا دوست دارد در همه كارها،و دوست دارد هر دلى خاشع نرم،اندوهناك با رحمت را كه مردمان را خير آموزد و خلق را به اطاعت خداى خواند و دشمن دارد هر دلى سخت [٧]به بازى مشغول، [٨]همه‌شب بخسبد ذكر خداى نكند،نداند كه روح با او دهند يا نه؟ مالك دينار [٩]گفت:بنده را به هيچ تازيانه نزدند بتر از قساوت دل.و خداى بر هيچ قوم خشم نگرفت الا رحمت از دل ايشان بستد،قوله: أُولٰئِكَ فِي ضَلاٰلٍ مُبِينٍ ،

[١] -لب:ببچارد.

[٢] -اساس و آب،افتادگى دارد،از دا،افزوده شد.

[٣] -دا:به نزديك.

[٤] -اساس:الرزق،به قياس با معنى حديث و نسخه دا،تصحيح شد.

[٥] -دا:الامر،آج،لب:الامّة.

[٦] -دا،آج،لب:يذكر اللّه.

[٧] -دا:سخت را.

[٨] -دا:كه همه.

[٩] -دا:مالك بن دينار.