روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٠ - ترجمه
كه غيب مىدانيم.و الدّحور،الطّرد و الإبعاد،راندن و دور كردن باشد و نصب او امّا بر مفعول له بود و اما بر مصدرى محذوف الفعل،و تقدير [١]فيدحرون دحورا.
وَ لَهُمْ عَذٰابٌ وٰاصِبٌ ،اى دائم،و ايشان را عذابى باشد دائم كه منقطع نشود.
نظيره قوله: ...وَ لَهُ الدِّينُ وٰاصِباً... [٢]،عبد اللّه عبّاس گفت:عذابى سخت.كلبى گفت:موجع،و گفتند:خالص،و گفتند:واصب،اى ذو وصب،و هو الألم و التّعب ،من باب لابن و تامر.و ابو الاسود گفت:در استشهاد دائم.
لا اشترى [٣]الحمد القليل بقاؤه
يوما بذمّ الدّهر اجمع واصبا
اى دائما.
إِلاّٰ مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ ،حقتعالى چون بازنمود كه شياطين را تمكين نمىكنند ازآنكه پيرامن آسمان گردند و گوش به كلام فريشتگان دارند و اگر اين معنى كنند ايشان را قذف مىكنند به رجوم،گفت: إِلاّٰ مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ ،الّا آنكه ايشان [٤]در ربايد [٥]يك در ربودن [٦]كه آنكه [٧]به دنبال او برود [٨]ستارهاى چون پارۀ آتش [٩]باشد،چون عمودى.و«ثاقب»،بخشنيده [١٠]و روشن باشد و از اين جا سوراخ[را] [١١]ثقب گويند كه در روشناى [١٢]بدو درآيد.يقال:اثقبت النّار و استثقبتها،اذا اوقدتها [١٣].
و منه قولهم:حسيب [١٤]ثاقب،اى شريف مضىء.قال ابو الاسود:
اذاع به فى النّاس حتّى كانّه
بعلياء [١٥]نار اوقدت بثقوب
فَاسْتَفْتِهِمْ
،آنگه حقتعالى بر سبيل تقرير [١٦]و الزام حجّت بر ايشان گفت:از ايشان
[١] -دا،آج،لب:و تقدير آنكه.
[٢] -سورۀ نحل(١٦)آيۀ ٥٢.
[٣] -اساس:لا يشترى،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[٤] -دا،آج،لب:از ايشان.
[٥] -آج،لب:درربايند.
[٦] -در بودن/در ربودن،دا،آج،لب:در ربودن.
[٧] -آج،لب:اينك.
[٨] -آج،لب:بدود.
[٩] -آج،لب،افزوده:فاتبعه،به معنى تبعه.يقال:بتبعته و اتّبعته و اتبعته،به معنى و شهاب پارهاى چون پارۀ آتش.
[١٠] -آب:بخشنده،دا:بشخنده،آج،لب:بشخيده.
[١١] -از دا،افزوده شد.
[١٢] -آج،لب:روشنايى.
[١٣] -اساس:اوقبتها،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[١٤] -آب،آج،لب:حسب.
[١٥] -اساس:تعليا،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[١٦] -دا:تقريع.