اللّبس،اى،على ظهر الأرض.و مثله ما ترك عليها،اى،على الأرض. وَ لٰكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ،و لكن تأخير مى‌كند ايشان را تا به وقتى نام زده [١].

عبد اللّه عمر روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:چون خداى تعالى عذابى به قومى فرستد آنان را كه در ميان ايشان باشند عذاب كند،آنگه روز قيامت هريكى را على حسب عمله- برانگيزد.و معنى خبر آن است [٢]كه آن عذاب مستحقّان را عقوبت بود و نامستحقّان را امتحان و ايشان را بر خداى تعالى اعواض [٣]باشد.

و قتاده گفت:در اين آيت كه:خداى تعالى آنچه در اين آيت گفت با قو[م نو]ح [٤]كرد تا همه جانوران هلاك شدند [٥]الّا آنان كه در كشتى بودند.عبد اللّه مسعود گفت:

بيم آن است كه جعل را در سوراخش عذاب كند به گناه بنى آدم.و انس گفت:

ضب در سوراخ خود به گرسنگى مى‌ميرد از گناه بنى آدم.ابن كثير گفت:مردى امربه‌معروف مى‌كرد بر كسى،مردى بگذشت،او را گفت:رها كن كه ظلم جز ظالم را زيان ندارد،ابو هريره بشنيد،گفت:دروغ مى‌گويى.به خدايى كه جان من به امر اوست كه مرغ در آشيانۀ [٦]خود به گرسنگى بميرد از ظلم بنى آدم.ابو حمزة الثّمالى گفت:معنى آن است كه خداى تعالى به شومى گناه آدمى باران آسمان [٧]بازگيرد تا همه جانوران هلاك شوند.

فَإِذٰا جٰاءَ أَجَلُهُمْ ،چون وقت مرگشان درآيد،خداى تعالى به بندگانش عالم است و بينا كه كيست كه عذاب او بر وجه عقوبت بود به استحقاق و كيست كه عذاب[٤٨-ر]او بر وجه امتحان بود تا عوض دهد او را برحسب آنچه به او رسيده باشد از آلام [٨].

[١] -دا:نام زد.

[٢] -دا:بدان است.

[٣] -آج،لب:اعراض.

[٤] -با توجّه به دا،آج،لب،تصحيح شد.

[٥] -دا:شوند.

[٦] -دا،آج،لب:در آشيانه.

[٧] -دا،آج،لب:از آسمان.

[٨] -دا،افزوده:و اللّه الموفّق.