روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٩٢ - ترجمه
مىشكافد [١]. جٰاعِلِ الْمَلاٰئِكَةِ رُسُلاً ،فرشتگان را به پيغامگزار [٢]كند از جبريل و جز او تا وحى به پيغامبران آرند. أُولِي أَجْنِحَةٍ ،نصب بر حال است از مفعول و شايد كه صفت«رسلا»باشد و حال بهتر است از ملائكه،خداوندان پرّها،و«اولو» [٣]جمع«ذو»باشد نه از لفظ واحد. مَثْنىٰ وَ ثُلاٰثَ وَ رُبٰاعَ ،اين صفت«اجنحه» است،و اين اسمى است عدد را معدول عن اثنين اثنين [٤]،عن ثلاثة ثلاثة،عدل كردند و برگردانيدند اين را از اصل و بناى خود تا تكرار نباشد. يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مٰا يَشٰاءُ ، بيفزايد آنچه خواهد در خلق فريشتگان و جز ايشان كه خداى تعالى بر همه چيز قادر است.
ابن شهاب روايت كند از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:يك روز جبريل را گفتم مرا مىبايد تو را ببينم چنان كه در آسمان باشى.گفت:يا رسول اللّه!طاقت ندارى.گفت:مىبايد تا ببينم.جبريل-عليه السّلام-پرّها برافلاخت [٥].رسول -عليه السّلام-در او نگريد از هوش برفت.چون با هوش آمد جبريل ايستاده بود يكدست بر سينه نهاده بود و يكدست بر كتف رسول،گفت:سبحان اللّه،نپنداشتم كه خداى به اين شكل و عظمت خلقى آفريد!جبريل گفت:اگر تو اسرافيل را بينى،و او را دوازده پرّ است يك پر به مشرق دارد و يك پر به مغرب و عرش بر دوش او نهاده است و او اوقاتى متضايل و حقير شود عظمت خداى را تا بمانند صعوهاى [٦]گردد.و آن مرغكى باشد به شكل بنجشك [٧].و آنگه عرش خداى بر قدرت او باشد.
و در خبر هست كه رسول-صلّى اللّه عليه و آله-گفت:
انّ للّه ملكا له الف الف رأس على كلّ رأس الف الف وجه على كلّ وجه الف الف[٣٦-ر]فم فى كلّ فم الف الف لسان يسبّح للّه تعالى بكلّ لسان الف [٨]الف لغة، گفت كه:[خداى را- جلّ جلاله-فريشتهاى است كه او را هزار هزار سر است،بر هر سرى هزار هزار روى است،بر هر روى هزار هزار دهن است،در هر دهنى هزار هزار زبان است،به هر
[١] -دا:مىبشكافد،آج،لب:بشكافد.
[٢] -دا:به پيغامبران.
[٣] -دا،آج:اولو.
[٤] -دا،آج،لب،افزوده:و.
[٥] -آج،لب:برافراخت.
[٦] -اساس و آب:صعوى،دا:وصعى شود.
[٧] -آج،لب:گنجشك.
[٨] -آج،لب:بالف.