روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٦ - ترجمه
نهاده،و ايشان را به تهكّم [١]و سخريّت مىگفت: لاٰ تَأْكُلُونَ ،چرا اطعام نمىخورى؟ مٰا لَكُمْ لاٰ تَنْطِقُونَ ،چه بوده است شما را كه [٢]سخن نمىگوى [٣]؟ فَرٰاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْباً بِالْيَمِينِ ،بر ايشان چسبيد [٤]بزدنى به دست راست.و گفتند:
باليمين،اى،بالقوّة.چنان كه [٥]:
تلقّاها عرابة باليمين
اى،بالقوّة.و آن بتان همه [٦]خرد بشكست و بت مهين [٧]را رها كرد و تبر بر دوش او نهاد.چون ايشان بازآمدند،گفتند: ...مَنْ فَعَلَ هٰذٰا بِآلِهَتِنٰا [٨]...،ابراهيم [٩]آن جواب داد كه در سورة الانبيا برفت،چون بازآمدند.
فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ ،اى يسرعون،روى به او نهادند بشتاب.و الزّفيف، السّير السّريع [١٠]،بين المشى و العدو [١١].و حمزه خواند و مفضّل عن عاصم:«يزفّون» بضمّ الزّاء [١٢]و باقى قرّا«يزفّون»بكسرها [١٣].و هما لغتان يقال:زفّ يزفّ و يزفّ.
آنگه روى ملامت در ايشان نهاد و گفت:
أَ تَعْبُدُونَ مٰا تَنْحِتُونَ ،آن مىپرستى كه به دست خود مىتراشى؟ وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ ،و خداى آفريدگار شماست و آنچه مىكنى.
مجبّران به اين آيت تمسّك كردند در آنكه افعال بندگان خلق خداست.و گفتند:«ما»مصدرى است،و تقدير آن است كه:و اللّه خلقكم و عملكم.گوييم:
از اين چند جواب است:
يكى آنكه مراد آن است كه:و اللّه خلقكم و ما تعملون فيه من الأجسام.
[١] -آب:پرسيد به تهكّم آج،لب:بر سبيل تهكّم.
[٢] -آب:شما آنگه.
[٣] -آج،لب:نمىگوييد.
[٤] -آج،لب:خنبيد.
[٥] -دا:چنان كه گفت شعر،آج،لب:چنان كه گفت.
[٦] -دا،آج،لب:همه را.
[٧] -دا:ميهين.
[٨] -سورۀ انبياء(٢١)آيۀ ٥٩.
[٩] -اساس،دا،آج:ابراهيم.
[١٠] -دا،افزوده:و گفتند.
[١١] -دا،آج،لب،افزوده:و قال الفرزدق،شعر: و جاء قريع الشّول قبل افالها يزفّ و جاءت خلفه و هى زفّف
[١٢] -دا:الزّاى.
[١٣] -آج،لب:به كسر زا.