روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٤ - ترجمه

المرأة و نجم النّبت و نجم لى رأى اذا عرض.و نجم [١]را كه ستاره [٢]است براى طلوعش نجم خوانند.اگر گويند لفظ دليل آن مى‌كند [٣]كه نظر او نظر منجّمان بود چه اگر نظر يكى از ما بودى«الى»گفتى،جواب از اين آن است كه«فى»به معنى«الى»است براى آن‌كه عرب حروف صفات را بعضى به جاى بعضى بنهند.قال اللّه تعالى: ...

لَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ [٤] ...،اى الى [٥]جذوع النّخل.و قال الشاعر [٦]:

اسهرى ما سهرت امّ حليم [٧] و اقعدى مرّة كذلك [٨]و قومي
و افتحى الباب و انظري فى النّجوم كم علينا من قطع ليل [٩]بهيم
و در بيت«فى»به معنى«الى»است چه محال است كه گويند:نظر اين زن نظر منجّمان بود.

جواب ديگر نيكوتر از او آن است كه نظرى كه تقليب الحدقة الصّحيحة باشد.

نحو المرئىّ طلبا له و فيه [١٠]،به«الى»تعديه كنند و نظر [١١]كه به معنى فكر باشد به«فى» تعديه كنند،يقال:نظرت فيه اذا فكّرت فيه،چه تعديۀ فكر به«فى»باشد،فكذلك النّظر اذا كان بمعناه.و اين وجه [١٢]كه گفتيم [١٣]همه جواب است از آن سؤال كه گويند:

ظاهر اين كلام دروغ است چه او بيمار نبود و گفت بيمارم.

امّا آن خبر كه روايت كردند:

ما كذّب ابراهيم الّا ثلث كذبات كلّها يجادل بها [١٤]في دينه [١٥]. ابو هريره روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:ابراهيم [١٦]به دروغ گفت براى مجادلۀ دين:يكى [١٧]، إِنِّي سَقِيمٌ .و يكى، ...فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ [١٨]...و يكى آن