روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٦ - ترجمه

سوگند و عهد و ميثاق بفريفتى.و سوگند را يمين خوانند براى آن‌كه عهد و سوگند به دست راست باشد.و گفتند:مراد قهر و غلبه است چنان كه شمّاخ گفت:

اذا ما راية رفعت لمجد تلقّاها عرابة باليمين
اى بالقهر. آنگه رؤسا جواب دهند و گويند: بَلْ لَمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ،شما خود مؤمن نبودى و اختيار ايمان نكردى.

وَ مٰا كٰانَ لَنٰا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطٰانٍ ،و ما را [١]بر شما دستى و سلطانى و قهرى و حجّتى نبود. بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طٰاغِينَ ،بل شما گروهى بودى طاغى و باغى و از حدّ خود در گذشته.[٦٨-ر] فَحَقَّ عَلَيْنٰا قَوْلُ رَبِّنٰا ،واجب شد بر ما عذاب خداى،فى قوله: ...لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ [٢]-الآية.و گفتند:«قول ربّنا»آن است كه خبر داد كه اينان ايمان ندارند [٣]و بر كفر اصرار كنند و بر كفر ميرند.و هو قوله: وَ سَوٰاءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لاٰ يُؤْمِنُونَ [٤].

إِنّٰا لَذٰائِقُونَ ،ما همه عذاب خواهيم چشيدن،بى‌تخصيص و مزيّت.

فَأَغْوَيْنٰاكُمْ إِنّٰا كُنّٰا غٰاوِينَ ،و ما شما را از آن اغوا و اضلال كرديم كه ما غاوى و ضالّ بوديم،شما را با طريقۀ خود دعوت كرديم و طريقۀ ما غوايت بود شما به اجابت ما غاوى شدى.و«غىّ»،ضدّ رشد باشد و به معنى خيبت آمد فى قوله: ...وَ عَصىٰ آدَمُ رَبَّهُ فَغَوىٰ [٥].

قوله: فَإِنَّهُمْ [٦]،آنگه خبر داد حق‌تعالى كه ايشان يعنى تابع و متبوع [٧]. يَوْمَئِذٍ ،آن روز،يعنى روز قيامت در عذاب مشترك باشند و كس را امان نبود.

آنگه گفت: إِنّٰا كَذٰلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ ،ما همچنين كنيم با كافران