فريشتگان:ما لكم،چه بوده است شما را كه نصرت يكديگر نمى‌كنى و انتقام نمى‌كشى؟گفتند [١]:اين خزنۀ دوزخ گويند،گفتند [٢]:اين جواب ابو جهل است، چون گفت: ...نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ [٣].

آنگه حق‌تعالى گفت: بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ ،بل ايشان اين روز تن در داده باشند.عبد اللّه عبّاس گفت:خاضعون،گردن‌نهاده باشند و ذليل.بهرى دگر گفتند:

چون كسى باشند كه طالب [٤]سلامت باشد [٥]در ترك منازعت.

وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلىٰ بَعْضٍ يَتَسٰاءَلُونَ ،گفت:بهرى روى به بهرى كنند و از يكديگر مى‌پرسند.رؤسا از اتباع و سفله پرسند و اينان از ايشان و با يكديگر خصومت [٦]مى‌كنند.اينان ايشان را گويند:شما كردى كه ما را بفريفتى و غرور دادى؟اينان گويند:لا،بل شما اختيار بد كردى.و تفصيل اين در سورت سبا بيامد [٧]، فى قوله:...[يقول] [٨]اَلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لاٰ أَنْتُمْ لَكُنّٰا مُؤْمِنِينَ [٩]الى آخر الآيات.و اين را [١٠]تفصيلى داد.

قٰالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنٰا عَنِ الْيَمِينِ ،گفتند:شما آمدى از دست راست ما.و [١١]كنايت است ازآن‌كه شما ما را از جهت خير و بركت و راحت گرفتى به غرور و غلبه.

و عرب آنچه دست راست بود به آن تيمّن و تبرّك كنند.پس گويند به اين طريق آمدى ما را و با ما غدر كردى.فرّاء گفت:معنى آن است كه ما را از جهت قوّت و نصيحت گرفتى و آن اقوى الجهات است،براى آن‌كه قوّت مرد در دست راست بود.

و منه قوله: ...فَرٰاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْباً بِالْيَمِينِ [١٢].و گفتند:معنى آن است كه شما ما را به

[٢] [١] -دا:و گفتند.

[٣] -سورۀ قمر(٥٤)آيۀ ٤٤.

[٤] -دا:طلب.

[٥] -آج،لب:باشند.

[٦] -دا:و بانگ و خصومت.

[٧] -آب:برفت،آج،لب:رفت.

[٨] -در اساس و همۀ نسخه بدلها:قال،با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد.

[٩] -سورۀ سبا(٣٤)آيۀ ٣١.

[١٠] -دا،آج،لب،افزوده:خود.

[١١] -دا،آج،لب:و اين.

[١٢] -سورۀ صافّات(٣٧)آيۀ ٩٣.