روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٦ - ترجمه

اى تعريضا غير مصرّح به،و مثله فى المعنى قول الشّاعر:

لها بشر مثل الحرير و منطق رقيق الحواشى لا هراء و لا نزر [١]
وَ جَعَلْنٰا لَكُمْ فِيهٰا مَعٰايِشَ ،و كرديم شما را در زمين وجوه معايش [٢]،و معايش جمع معيشه [٣]باشد،يعنى وجوه مكسب و تجارت و آنچه[٧٥-ر]به آن چيزى به دست آرند و تعيّش كنند. وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرٰازِقِينَ ،و نيز آنان را كه شما روزى ايشان ندهى،يعنى وحوش و دوابّ و انعام،و«من»در آيت به معنى«ما»باشد براى آن‌كه نه عقلا راست اين جا،چنان كه گفت: فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلىٰ بَطْنِهِ [٤]... ،و محلّ «من»جرّ است،عطفا على قوله: لَكُمْ ،اى و لمن لستم،يعنى شما را و وحوش را، اين قول كوفيان است،و انشدوا فيه:

هلاّ سألت بذى الجماجم عنهم و ابى نعيم ذى اللّواء المحدق [٥]
و اين به نزديك بصريان درست نيست چه عرب نگويند:مررت به و زيد تا حرف جرّ بازنيارند و گويند:و بزيد.

و گفتند:محلّ«من»رفع است عطفا على محلّ قوله: مَعٰايِشَ ،يعنى،و لكم معايش و من لستم له برازقين من الوحوش و الدّوابّ و الأنعام.و اگر گويند:محلّ او نصب است،عطفا على قوله:معايش،اولى‌تر باشد و روشن‌تر و بى‌تعسّف‌تر،و التّقدير:

و جعلنا اى خلقنا [٦]لكم فى الارض معايش و انعاما و دوابّ [٧]لستم له برازقين.

وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ عِنْدَنٰا خَزٰائِنُهُ ،و هيچ‌چيز نيست و الّا خزائن آن به نزديك ماست.گفتند:مراد به خزائن خداى مقدورات اوست،و از اينجاست در

دعاء ائمّه -عليهم السّلام: يا من لا تنفد [٨]خزائنه ،يعنى مقدوراته،و مقدورات او را نهايت نيست تا در هروقت چندان كه خواهد ايجاد كند از هر جنسى.آنگه با آن‌كه در مقدور چنين است ايجاد جز به حسب مصلحت به اندازه نفرمايد،و ما نفرستيم آن را الّا به