پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩ - ٦- معاد
٧- لِقاءُ اللَّه
تعبير ديگرى كه در آيات متعددى از قرآن مجيد اشاره به قيامت و رستاخيز مىكند تعبير به «لقاء اللَّه» يا «لقاء رب» است، از جمله در هفتمين آيه مورد بحث مىخوانيم: «آنها كه لقاى خدا را تكذيب كردند مسلّماً گرفتار زيانند، و هرگز هدايت نيافتهاند» (قدْ خَسِرَ الَّذيْنَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّه وَ ما كانُوا مُهْتَديْنَ). [١]
تعبير به «لقاء اللَّه» يا «لقاء رب» كه مكرر در آيات قرآن آمده، بسيار پرمعنا و عميق است، هرچند جمعى از مفسّران بسيار ساده از كنار آن گذشتهاند:
گاه گفتهاند منظور از «لقاء اللَّه» ملاقات فرشتگان خدا در قيامت است.
گاه گفتهاند منظور ملاقات حساب و جزاء و ثواب اوست.
و گاه گفتهاند به معناى ملاقات حكم و فرمان اوست.
و به اين ترتيب هر كدام كلمهاى را در تقدير گرفتهاند، در حالى كه مىدانيم تقدير برخلاف اصل است و تا دليلى بر آن نباشد بايد از آن پرهيز كرد.
با توجه به اين حقيقت به سراغ تفسير اصلى آن مىرويم: بدون شك منظرو ملاقات حسى پروردگار نيست، چرا كه ملاقات حسى تنها در مورد اجسام است كه داراى مكان و زمان و رنگ و كيفيات ديگرند، به طورى كه مىتوان آنها را با چشم ظاهر ديد.
بلكه منظور يك شهود باطنى و ديدار و ملاقات روحانى و معنوى با خدا است، زيرا در قيامت حجابها كنار مىرود، و آثار خداوند چنان در عرصه محشر و تمام صحنههاى و مواقف قيامت ظاهر و آشكار مىگردد كه همهكس حتى كافران خدا را با چشم دل مىبينند، و او را ديدار مىكنند! (هرچند اين ديدارها متفاوت است).
مرحوم علّامه طباطبايى در تفسيرالميزان چنين مىگويد: «بندگان خدا در شرايطى قرا مىگيرند كه حجابى ميان آنها و پروردگارشان نيست، زيرا طبيعت روز قيامت ظهور و بروز حقايق است، همانگونه كه در آيه ٢٥ سوره نور آمده: «وَ يَعْلَمُونَ انَّ اللَّه هُوَ الْحَقٌّ الْمُبيْنُ» (در آن روز مىدانند كه خداوند حق آشكار است). [٢]
[١]. همين تعبير در آيات ديگرى مانند انعام، ٣١ و ١٤٥- يونس، ٧ و ١١ و ١٥- رعد، ٢- كهف، ١٠٥ و ١١٠- فرقان، ٢١- عنكبوت، ٥ و ٢٣- روم، ٨- سجده، ٢٣- فصلت، ٥٤- سجده، ١٠ و ٢٠- نيز آمده است.
[٢]. تفسيرالميزان، جلد ١٥، صفحه ١٠٣، و جلد ١٠، ص ٦٩.