پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٩ - ٦٦- يَوْمَ يَدْعُ الدّاعِ الى شَىءٍ نُكُرٍ

توجه به آيه‌ «يَوْمَ يَدْعُوْكُمْ فَتَسْتَجِيْبُونَ بِحَمْدِهِ»: «به خاطر بياوريد روزى را كه خداوند شما را «از قبرها) فرا مى‌خواند و شما با حمد و ثناى او اين دعوت را اجابت مى‌كنيد». (اسراء ٥٢).

معناى اوّل مناسب‌تر است، هرچند آيات بعد از آن تناسب بيشترى با فرشتگان و مأموران حساب و جزا دارد.

منظور از «شى‌ء نكر» (مطلب ناشناخته) چيست؟!

آيا عذاب‌هاى وحشتناكى است كه براى انسان‌ها ناشناخته بوده؟ يا حساب‌رسى دقيق اعمال است كه هيچ‌كس در آن حد باور نداشته؟ و يا همه اينهاست؟ هرچه باشد مسأله‌اى است وحشتناك و هول‌انگيز و سخت دردناك.

٦٧- يَوْمَ يُسْحَبُونَ فى‌ النّارِ عَلى‌ وُجُوهِهِمْ‌

پيام وحشتناك اين نام قيامت راستى عجيب است، مى‌فرمايد: «آن روز كه مجرمان به صورت‌هايشان در آتش دوزخ كشيده مى‌شوند، و به آنها گفته مى‌شود بچشيد آتش جهنم را»! (يَوْمَ يُسْحَبُونَ فى‌ النّارِ عَلى‌ وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ) (قمر ٤٨).

مى‌دانيم: صورت شريفترين در عين حال لطيفترين قسمت‌هاى بدن است، اعضاى بسيار مهمى همچون چشم و دهان و بينى در آن قرار گرفته، و از سوى ديگر مى‌دانيم آتش دوزخ فوق آتش اين دنيا است كه آتش اين جهان در برابر آن بازيچه‌اى بيش نيست.

حال فكر كنيد اگر كسى را با صورتش در آن آتش بكشند چه خواهد شد؟ بعلاوه اين كار نشانه شدّت تحقير اين مستكبران خودخواه است، و به اين ترتيب عذاب روحانى و جسمانى در آن يكجا جمع است.

در اين‌كه آيا «سَقَر» (بر وزن سفر) به معناى خود دوزخ است يا بخش خاصى از آن كه سوزش و حرارت فوق‌العاده‌اى دارد و جايگاه متكبران است؟ دو احتمال وجود دارد: تفسير دوّم را حديثى از امام صادق عليه السلام تأييد مى‌كند كه فرمود: درّه‌اى است كه جايگاه متكبران است و هرگاه نفس بكشد دوزخ را مى‌سوزاند!». [١]

[١]. تفسير صافى ذيل آيه مورد بحث.