اين توصيف نيز شباهت زيادى با توصيفى كه در آيات گذشته آمد دارد و مى‌گويد: «روز قيامت همان روزى است كه آنها به شدت به سوى آتش دوزخ رانده مى‌شوند» (يَوْمَ يُدَعُّوْنَ الى‌ نارِ جَهَنَّمَ دَعّاً» (طور- ١٣).

«و به آنها گفته مى‌شود اين همان آتشى است كه آن را تكذيب مى‌كرديد، آيا اين سحر است يا شما نمى‌بينيد؟ (هذِهِ النّارُ الَّتى‌ كُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُوْنَ أفَسِحْرٌ هذا امْ انْتُمْ لا تُبْصِرُونَ‌) (طور ١٤ و ١٥).

«يُدَعُّوْنَ» از ماده‌ «دَعّ» به گفته راغب در مفردات به معناى «راندن شديد» است، اين تعبير نشان مى‌دهد كه حتى بردن دوزخيان به سوى دوزخ در قيامت آميخته با شدت و وحشت و هول و اضطراب عظيم است، تعبيرى كه تصور آن انسان را تكان مى‌دهد، و سخت در فكر فرو مى‌برد، و اهميّت مسئوليت‌هايى را كه در پيش دارد روشن مى‌سازد.

چقدر فرق است ميان دوزخيان و بهشتيان حتى در چگونگى انتقال به جايگاه اصليشان قرآن در مورد بهشتيان مى‌فرمايد: «فرشتگان بر آنها درود مى‌فرستند، و مى‌گويند: سَلامٌ عَلَيْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: «درود بر شما وارد بهشت شويد به خاطر اعمالى كه انجام مى‌داديد» (نحل ٣٢).

و در جاى ديگر مى‌خوانيم: ملائكه به آنها مى‌گويند: سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدّارِ: «درود بر شما به خاطر صبر و استقامتى كه انجام داديد، چه عاقبت خوبى در اين سرا نصيبتان شد» (رعد- ٢٤).

***

٦٤- يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرى‌

٦٥- يَوْمٌ مَرَ دَّلَهُ مِنَ اللَّهِ‌

تعبير نخست تعبير تكان‌دهنده‌اى از آن روز عظيم است، چرا كه خداوند بزرگ با آن قدرت بى‌پايان شديدترين لحنى كافران مجرم را تهديد مى‌كند، و مى‌فرمايد: «در آن روز كه آنها را با قدرت عظيم خويش خواهيم گرفت قطعاً از آنان انتقام مى‌گيريم» (يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرى‌ انّا مُنْتِقَمُونَ) (دخان ١٦).

هرگاه انسان در جزء جزء تعبيرات آيه: تعبير به‌ «بَطْش» كه به معناى گرفتن با شدت و حمله است، و توصيف آن به‌ «كبرى» كه نشانه عظمت است، و تعبير «انا منتقمون» كه همه جمله اسميه است و هم مؤكد با