پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - ٣٥- يَوْمٌ كانَ مِقْدارُهُ خَمُسِيْنَ الْفَ سَنَةٍ
در يك هزار سال صورت مىگيرد، و فرشتگان به فرمان الهى مجرى اين تدبير تكوينى هستند، سپس دوران ديگرى آغاز مىشود.
ولى با توجه به ساير آيات قرآن كه سخن از پيچيده شدن آسمان و زمين مىگويد، همچنين رواياتى كه در شرح اين آيه نازل شده استفاده مىشود كه ناظر به روز قيامت است.
و لذا مرحوم علّامه طباطبايى در الميزان نيز بعد از ذكر احتمالات آيه، اين تفسير را ترجيح داده است. [١]
منتها در اينجا اين سئوال پيش مىآيد كه چگونه در آيه اوّل مقدار آن روز پنجاه هزار سال- طبق سالهاى ما- و در آيه دوّم يك هزار سال بيان شده است.
پاسخ اين سئوال به روشنى در حديثى كه مرحوم شيخ طوسى در امالى از امام صادق عليه السلام نقل كرده، آمده است، فرمود:
«انَّ فى الْقِيامَةِ خَمْسِيْنَ مَوْقِفاً كُلُّ مَوْقِفٍ مِثْلُ الْفَ سَنَةٍ، مِمّا تَعُدُّوْنَ ثُمَّ تَلا هذِهِ اْلآيَةَ: فى يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِيْنَ الْفَ سَنَةٍ؛ «در قيامت پنجاه موقف (محل توقف براى رسيدگى به حساب اعمال بندگان) است، هر موقفى به اندازه يك هزار سال از سالهايى كه شما مىشمريد، سپس امام اين آيه را تلاوت فرمود: «در روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است».
در اينكه اعداد هزار و پنجاه هزار سال در اينجا براى تعداد و شماره يا براى تكثير است دو احتمال وجود دارد ولى به هر حال پيامى كه از اين آيات به گوش مىرسد اين است كه آن روز روزى است بسيار سخت و مشكل، و روزى است بسيار دقيق و پيچيده كه هيچكس به آسانى نمىتواند از آن بگذرد، و همه بايد خود را براى چنان روز طولانى پرمخاطرهاى آماده سازند.
اين نكته قابل توجه است كه روز يعنى گردش دورانى يك كره به دور خود در كرات آسمانى كاملًا با هم متفاوت است، در حالى كه كره زمين هر ٢٤ ساعت يكبار به دور خود مىگردد كره ماه گردش وضعى خود را تقريباً در طول يك ماه انجام مىدهد (روز آن در حدود دو هفته و شب آن در حدود دو هفته است) همچنين كرات منظومه شمسى هركدام شب و روز خود را در مقدار خاصى طى مىكند و هم اكنون ممكن است در اين جهان هستى كراتى باشد كه گردش وضعى آن صدها يا هزاران سال طول بكشد،
[١]. الميزان، جلد ١٦، صفحه ٢٦١- همين معنا در تفسير فى ظلال القرآن نيز آمده است (جلد ٦، صفحه ٥١١).