پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥ - ١٣- يَوْمُ التَّنادِ (روز صدا زدن يكديگر و يارى خواستن)

«اى قوم! من بر شما از روزى كه مردم يكديگر را صدا مى‌زنند (و از هم يارى مى‌خواهند اما صدايشان به جايى نمى‌رسد) بيمناكم».

«التَّنادْ» در اصل «التنادى» بوده كه ياى آن حذف شده و كسره دال كه دليل بر آن است بر جاى مانده، از ماده «نداء» به معناى صدا زدن است.

بسيارى از مفسران معتقدند كه «يوم التناد» از اسامى قيامت است‌ [١] و هر كدام براى اين نامگذارى دليلى ذكر كرده‌اند.

بعضى گفته‌اند به خاطر آن است كه دوزخيان و بهشتيان يكديگر را صدا مى‌زنند، دوزخيان مى‌گويند:

مقدارى از آب گواراى بهشتى يا از روزى‌هاى خدا داد به ما محبت كنيد (وَ نادى‌ اصْحابُ النّارِ اصْحابَ الْجَنَّةِ انْ افيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ اوْ مِمّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ) و بهشتيان در پاسخ مى‌گويند: خداوند اينها را بر كافران تحريم كرده است‌ (قالُؤا انَّ اللَّه حَرَّمَهُما عَلَى الْكافِرينَ) (اعراف ٥٠).

اين معنا در حديثى در كتاب «معانى الاخبار» از امام صادق عليه السلام روايت شده است.

بعضى مى‌گويند اين نامگذارى به خاطر آن است كه در صحنه محشر مردم يكديگر را صدا مى‌زنند و از همه كمك مى‌خواهند.

يا اين‌كه فرشتگان مردم را براى حساب صدا مى‌زنند و مردم فرشتگان را براى استمداد! يا اين‌كه مؤمن هنگامى كه نامه اعمال خود را مى‌بيند، از روى شوق فرياد مى‌زند: هاؤُمُ اقْرَوْا كِتابِيَه: «اين نامه اعمال من است! اى مردم بياييد و آن را بخوانيد»! (حاقه ١٩).

و كافر در آن هنگام كه نامه عملش را به دستش مى‌دهند از شدت وحشت فرياد مى‌كشد: يا لَيْتَنى لَمْ اوْتَ كِتابِيَه: «اى كاش نامه اعمال مرا به دست من نمى‌دادند»!

البته وجوه ديگرى نيز براى اين نامگذارى ذكر شده كه در بعضى از تفاسير آن را بالغ بر هشت وجه شمرده‌اند، ولى بعضى از آنها ضعيف به نظر مى‌رسد. اين نكته نيز قابل ذكر است كه تمام اين معانى ممكن است در مفهوم آيه جمع باشد چرا كه منافاتى در ميان آنها نيست.

[١]. فخررازى در تفسير خود مى‌گويد اجماع و اتفاق مفسّران بر اين قول است (جلد ٢٧، صفحه ٦١).