پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤ - ١٣- يَوْمُ التَّنادِ (روز صدا زدن يكديگر و يارى خواستن)

١٢- يَوْمُ التَّغابُن (روز آشكار شدن غبن‌ها!)

اين نام در قرآن مجيد تنها يكبار آمده است، آن هم در آيه ٩ سوره «تغابُن» يَوْمَ يَجْمَعَكُمْ لِيَوْمِ الْجَمعِ ذِلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ: «روزى كه همه شما را در آن روز اجتماع گردآورى مى‌كند كه آن روز روز «تغابن» است.

«تغابن» از ماده «غبن» در اين‌جا به معناى آشكار شدن غبن است، يعنى در آن روز ظاهر مى‌شود چه كسى مغبون شده است. [١]

مرحوم طبرسى در مجمع‌البيان مى‌گويد: اين ماده هنگامى كه به صورت باب تفاعل (تغابن) به كار رود به معناى گرفتن شرّ و رها نمودن خير، يا به معناى گرفتن خير و رها نمودن شرّ است، مؤمنان از بهره دنيوى خود چشم پوشيده، و بهره آخرت را مى‌گيرند و مصداق گرفتن خير و رها كردن شر خواهد بود، بنابراين آنها «غابن» محسوب مى‌شوند و كافران بهره آخرت را رها كرده و بهره دنيا را گرفته‌اند، و مصداق رها كردن خير و گرفتن شرند، بنابراين «مغبون» هستند نتيجه اين‌كه در آن روز «غابن» از «مغبون» آشكار مى‌گردد.

در صحاح اللغه آمده است كه «غبن» به معناى خدعه و نيرنگ است، و مغبون شدن يعنى مورد خدعه و نيرنگ قرار گرفتن، و هنگامى كه اين ماده در مورد تفكر به كار رود به معناى ضعف و ناتوانى است، لذا «غبين» به معناى ضعيف الفكر است.

به هر حال در قيامت پرده‌ها كنار مى‌رود، و نتايج اعمال و عقائد و نيات آشكار مى‌شود، و انسان خود را در مقابل انبوهى از نتائج و آثار اعمال خويش مى‌بيند، و آنجاست كه بدكاران از شكست و زيان خود و فريب و نيرنگ شيطان و از دست دادن سرمايه‌هاى عظيم محروم شدن از سعادت جاويدان و گرفتارى در چنگال عذاب الهى با خبر مى‌شوند، و اين است غبن حقيقى.

١٣- يَوْمُ التَّنادِ (روز صدا زدن يكديگر و يارى خواستن)

اين نام نيز يكبار در قرآن مجيد در سوره غافر (مؤمن) آيه ٣٢ آمده است كه مؤمن آل‌فرعون به هنگامى كه فرعونيان را از عذاب الهى در دنيا و آخرت مى‌ترساند مى‌گويد: وَ يا قَوْمِ انِّى اخافٌ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنادِ:

[١]. مفردات راغب.