چهارمين آيه‌ در واقع نقطه مقابل آيات شهداء است چرا كه از عذاب‌هاى «فرعونيان» در برزخ سخن مى‌گويد، مى‌فرمايد: «سرانجام عذاب‌هاى شديد بر آل‌فرعون نازل شد» (وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ).

سپس اين عذاب الهى را چنين شرح مى‌دهد: «عذاب آنها همان آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مى‌شوند، و روزى كه قيامت برپا مى‌گردد خداوند دستور مى‌دهد كه آل‌فرعون را در سخت‌ترين عذاب‌ها وارد كنيد» (الْنارُ يُعْرَضُونَ علَيْها غُدُوّاً وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ‌فِرْعَونَ أَشدَّ الْعَذابِ) روشن است كه اين آتشى كه در آيه به آن اشاره شده كه آل‌فرعون صبح و شام بر آن عرضه مى‌شوند دوزخ برزخى است، چرا كه در پايان آيه مجازات آنها در قيامت به طور جداگانه آمده است، و لذا غالب مفسّران اين آيه را به عالم برزخ و عذاب قبر تفسير كرده‌اند.

قابل توجّه اينكه در مورد عذاب برزخى آل‌فرعون مى‌گويد: «آل‌فرعون هر صبح و شام بر آتش عرضه مى‌شوند»، ولى در مورد عذاب اخروى آنها مى‌فرمايد: «دستور داده مى‌شود آنها را داخل شديدترين عذاب كنند».

از تفاوت اين دو تعبير (عرضه داشتن و داخل كردن) چنين استفاده مى‌شود كه منظور از آتش، دوزخ است، منتها در جهان برزخ از دور آن را مشاهده مى‌كنند و ناراحت مى‌شوند، و در عالم قيامت از نزديك و با ورود در آن، اين مجازات در برزخ، صب و شام است و در قيامت مستمر و دائم.

حديثى كه از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم در اين زمينه نقل شده به وضوح اين معنى را تأييد مى‌كند، مى‌فرمايد:

إنَّ أَحَدَكُمْ إذا ماتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بالْغَداةِ وَ الْعَشِىِّ، إنْ كانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَمِنْ الجَنَّةِ وَ إنْ كانَ مِنْ أْهْلِ النارِ فَمِنْ النّارِ، يُقالُ هذا مَقْعَدُكَ حِيْنَ يَبْعَثُكَ اللَّهُ يَوْمَ القِيامَةِ: هنگامى كه يكى از شما از دينا برود جايگاه او صبح و شام به او عرضه مى‌شود، اگر از اهل بهشت باشد جايگاهش در بهشت، و اگر از اهل دوزخ باشد جايگاهش در دوزخ، و به او گفته مى‌شود اين جايگاه تو است هنگامى كه خداوند تو را در قيامت مبعوث مى‌كند». [١]

از اين روايات استفاده مى‌شود كه مسأله مخصوص به آل‌فرعون نيست بلكه همگان را شامل مى‌شود.

[١]. مجمع‌البيان، اين حديث را از صحيح بخارى و مسلم، ذيل آيه فوق نقل كرده است (جلد ٧ و ٨، صفحه ٥٢٦).