پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٨ - برزخ و ويژگىهايش

به علاوه، مى‌فرمايد: شما زندگانى آنها را درك نمى‌كنيد، اگر حيات به معناى نام و نشان و هدايت و دين باشد براى همه قابل درك است.

ظاهر اين است اين دسته از مفسّران نتوانسته‌اند حيات برزخى را دقيقاً هضم كنند، و «چون نديدند حقيقت، ره افسانه زدند» ولى همان‌گونه كه فخررازى در تفسير خود مى‌گويد: غالب مفسّران بر اين هستند كه حيات در اينجا حيات حقيقى است. [١]

مرحوم طبرسى در مجمع‌البيان هرچند چهار تفسير براى آيه ذكر مى‌كنند، ولى تفسير اوّل را كه حيات حقيقى است به عنوان تفسير صحيح آيه بر مى‌گزيند. [٢]

البتّه روايات نيز در اين زمينه فراوان است كه به خواست خدا بعداً به آن اشاره خواهد شد.

ديگر از عجائب اينكه به نقل تفسير «الميزان» بعضى از مفسّران آيه را مخصوص «شهداى بدر مى‌دانند و مى‌گويند شامل ساير شهيدان نمى‌شود! (بايد توجه داشت كه شأن نزول آيه اوّل طبق تصريح مفسّران شهداى احد است و شأن نزول آيه دوّم شهداى بدر [٣] ولى به هر حال شأن نزول محدوديتى براى مفهوم آيه در هيچ مورد ايجاد نمى‌كند و آيه همه شهدا را به طور مطلق در بر مى‌گيرد).

جالب اينكه مرحوم علّامه طباطبايى بعد از اشاره به اين تفسير مى‌افزايد: بعضى از مفسران در تفسير آيه قبل از اين آيه (يعنى آيه ١٥٣ بقره) كه دستور به استعانت جستن از صبر مى‌دهد، از خداوند صبر و شكيبايى در برابر اين سخنان لاطائل نموده است!. [٤]

ولى به هر حال آيه تنها از شهداى راه خدا سخن مى‌گويد بى‌آنكه غير آنها را نفى كند، اينجاست كه اين سؤال مطرح مى‌شود: اگر حيات برزخى براى همه انسان‌هاست، پس شهيدان چه فضيلتى بر ديگران دارند؟!

پاسخ اين سؤال روشن است، فضيلت آنها در نوع حيات آنهاست، حياتى در جوار رحمت و در پيشگاه خدا قرب و غرق انواع نعمت‌ها و روزى‌هاى الهى، مسلّماً حيات برزخى ديگران آميخته با اين بركات نيست.

[١]. تفسير فخررازى، جلد ٤، صفحه ١٤٥.

[٢]. مجمع‌البيان، جلد ١ و ٢، صحفه ٢٣٦.

[٣]. بعضى نيز گفته‌اند آيه سوره آل‌عمران، در مورد شهداى بدر نازل شده در حالى كه شأن نزول آيه بقره شهداى بدر و احدهر دو مى‌باشد.

[٤]. الميزان، جلد ١، صفحه ٣٥٢.