نشانه‌ها و علائم اهل يقين فرمود: از نشانه‌هاى آنها اين است: ايْقَنَ بِانَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ فَاشْتاقَ الَيْها، وَ ايْقَنَ بِانَّ النّارَ حَقٌّ فَظَهَرَ سَعْيُهُ لِلنِّجاةِ مِنْها، وَ ايْقَنَ بِانَّ الْحِسابَ حَقُّ فَحاسَبَ نَفْسَهُ: «آنها به بهشت ايمان دارند لذا مشتاق آنند (و براى رسيدن به آن تلاش در نيكى‌ها دارند) و به آتش دوزخ يقين دارند، لذا براى رهايى از آن سعى مى‌كنند (و گرد گناه نمى‌گردند) و يقين دارند كه حساب روز قيامت حق است، لذا به حساب خويش مى‌رسند» (پيش از آنكه به حساب آنها برسند). [١]

احاديث در اين زمينه بسيار فراوان است و آنچه در بالا گفته شد، تنها گوشه كوچكى از آنها محسوب مى‌شود، و همگى تأكيد بر تأثير عميق ايمان به سراى آخرت در تربيت انسان دارد.

***

٣- ايمان به معاد و آرامش جان‌

اعتقاد به زندگى پس از مرگ نه تنها در تهذيب نفوس و اخلاص قلوب و پرورش اخلاق و پاكى اعمال مؤثّر است، بلكه در بهبود حال انسان در همين زندگى دنيا نيز اثر عميقى دارد.

مى‌دانيم مهمترين چيزى كه انسان از آن رنج مى‌برد، و شربت زندگى را در كام او ناگوار مى‌سازد، و اعصاب او را درهم مى‌كوبد، انواع نگرانى‌هاست كه زندگى آدمى را احاطه كرده.

نگرانى از گذشته و فرصت‌هاى از دست رفته و زيان‌هايى كه دامنگير انسان شده.

نگرانى از آينده و پايان زندگى و از دست دادن دوستان و بستگان و فرزندان و اموال و ثروت‌ها و قواى جسم و جان.

و نگرانى از حوادث گوناگون پيش‌بينى نشده كه همچون طوفانى آرامش زندگى را برهم مى‌زند.

به همين دليل دانشمندان آگاه مى‌گويند: بشر امروز با پيشرفت علم طب و فنون جرّاحى در عين اينكه بر بسيارى از بيمارى‌ها فائق شده، و حتى قسمتى را به كلى ريشه كن ساخته، ولى از بيمارى‌هاى روانى بيش از گذشته رنج مى‌برد، لذا آمار اينگونه بيماران روز به روز در حال گسترش است.

تا آنجا كه به قول يكى از اساتيد معروف جامعه‌شناسى دانشگاه پرينستون «دونالد لايت» «تنها در آمريكا در حال حاضر حدود پنج ميليون نفر! زندگى مى‌كنند كه در دوران عمرشان لااقل يكبار اقدام به خودكشى كرده‌اند، و با تمام كوشش‌هايى كه از سوى انجمن‌هاى مبارزه با خودكشى در اين زمينه به عمل‌

[١]. تحف العقول، صفحه ٢٣.