تكيه بر عنوان‌ «عالِمِ الْغَيْبِ» ممكن است از اين نظر باشد كه علّت انكار منكران معاد به خاطر اين بود كه مى‌گفتند: چه كسى مى‌تواند اين ذرات پراكنده را از اطراف و اكناف زمين جمع‌آورى كند؟ و چه كسى مى‌تواند اعمال انسان‌ها را كه همگى محو و نابود شده، و آثارى از آن باقى نمانده، محاسبه كند، و پاداش و كيفر دهد؟ قرآن با يك كلمه مى‌گويد همان خدايى كه عالم الغيب و آگاه از همه اسرار نهان است، اين كار را بر عهده گرفته.

اما اين‌كه چرا يكى از نام‌هاى قيامت‌ «ساعة» است؟ به خاطر آن است كه به گفته ارباب لغت «ساعة» در اصل به معناى جزء كوچكى از اجزاى زمان است، يا به تعبير ديگر لحظات زودگذر، و از آن‌جا كه حساب بندگان در قيامت، يا اصل قيام قيامت، به سرعت انجام مى‌گيرد، اين نام براى قيامت انتخاب شده است. [١]

ضمناً بايد توجه داشت كه به گفته لسان العرب واژه «ساعت» هم به لحظه ناگهانى پايان جهان گفته مى‌شود، و هم به قيام قيامت كه آن نيز به طور ناگهانى رخ مى‌دهد.

بعضى «ساعة» را به سه گونه تقسيم كرده‌اند: «ساعت كبرى» و «ساعت وسطى» و «ساعت صغرى».

اوّلى روز رستاخيز، و دوّمى روز مرگ ناگهانى اهل يك زمان (مانند قوم نوح كه همزمان با طوفان غرق شدند) و سوّمى روز مرگ هر انسانى است. [٢]

***

در پنجمين آيه همين معنا از زبان «راسخان در علم» مطرح شده كه آنها نيز به هنگام مناجات با خداوند روى مسأله معاد و رستاخيز به عنوان يكى از قطعى‌ترين مسائل تكيه مى‌كنند، و مى‌گويند: «پروردگار! تو مردم را براى روزى كه هيچ شك و ريبى در آن نيست جمع مى‌كنى» (رَبَّنا انَّكَ جامِعُ النّاسِ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فيهِ).

و براى تأكيد بيشتر مى‌افزايند: «خداوند هرگز از وعده خود تخلّف نمى‌كند» (انَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْميعادَ).

در اين آيه نيز چندين تأكيد به چشم مى‌خورد (واژه «انّ»، جمله «اسميّه» جمله «لاريب فيه» و جمله «انَّ اللَّه لا يُخْلِفُ الْمِيْعادَ»).

[١]. فعل «ساع» به معناى زوال آمده است كه مفهوم زودگذر بودن در آن نهفته است، المنار مى‌گويد: ساعة در اصل لغت به معناى زمان كوتاهى است كه با عمل معينى كه در آن واقع مى‌شود تعيين مى‌گردد (المنار، جلد ٧، صفحه ٣٥٩).

[٢]. تاج العروس فى شرح القاموس و مفردات راغب.