پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٤ - اگر در قيامت شك داريد جنين را ببينيد!
«پس جاويدان و با بركت است خدايى كه بهترين خالقهاست» (فَتَبارَكَ اللَّهُ احْسَنُ الْخالِقينَ).
جلمه فَكَسَوْنَا العِظامَ لَحْماً (بر استخوانها گوشت پوشانيديم) تنها در اين آيه در سلسله مراحل تكامل جنين ذكر شده، كه از اهميّت آفرينش استخوانها پرده بر مىدارد.
امروز ثابت شده است كه استخوانها فقط چهارچوبى براى حفظ بدن و نگهدارى اعضا نيستند، بلكه بسيارى از مهمترين وظائف حياتى و بيولوژيكى بدن را بر برعهده دارند.
استخوانها حاوى تمام احتياجات جسم از قبيل فسفر و كلسيوم و املاح ديگر هستند، و اعمال حياتى بدن را تنظيم، و ضربات قلب و حركات عضلات را مرتّب مىكنند، مهمتر اينكه در طول حيات آدمى، همين استخوانها متصلًا گلبولهاى سرخ و سفيد خون را تأمين مىنمايند! كافى است بدانيد در هر دقيقه ١٨٠ ميليون گلبول قرمز مىميرند، و اين استخوانها هستند كه جاى آنها را با گلبولهاى نوساخته و تازه نفس پر مىكنند! [١]
جالب اينكه به گفته بعضى از مفسّران امروز ثابت شده كه نخست سلولهاى استخوانى در جنين ظاهر مىشوند، سپس سلولهاى گوشتى، و اين حقيقتى كه قرآن در چهارده قرن قبل پرده از روى آن برداشته، و در آن زمان بر هيچكس معلوم نبود. [٢]
تعبير به «كِسْوَة» (لباس) در مورد گوشتها تعبير جالب و زيبايى است، لباس هم اندام انسان را زيبا مىكند، و هم حافظ بدن در برابر آسيبهاى مختلف است، همين گونه اگر عضلات نبود، راستى استخوانها به تنهايى چه بد منظره بود؟ به علاوه فشارهايى كه از هر سو بر استخوانها وارد مىشد، به آنها آسيب فراوان مىرسانيد، اين لباس گوشت و عضلات است كه آنها را حفظ مىكند.
تعبير «ثُمَّ انْشَأناهُ خَلْقاً آخَر» در آخرين مرحله تكامل جنين كه مىفرمايد: «سپس او را آفرينش تازهاى داديم» نيز فقط در همين آيه از قرآن آمده، اين تعبير عجيب نشان مىدهد كه آفرينش آخر، با آنچه قبل از آن در مراحل مختلف وارد شده كاملًا متفاوت است، چرا كه نام آن را «آفرينش ديگر» نهاد، نظر غالب مفسران بر اين است كه اين جمله اشاره به آفرينش روح است، زيرا مىدانيم جنين تا حدود چهار ماهگى بيشتر شباهت به يك گياه دارد كه به سرعت نموّ مىكند و هيچ حس و حركتى در آن نيست، اما به اين مرحله كه رسيد ناگهان دگرگون مىشود و حس و حركت مىيابد، و اعضاى مختلف كه براى درك حقايق
[١]. قرآن بر فراز اعصار، صفحه ١٨٧.
[٢]. فى ظلال، جلد ٦، صفحه ١٦.