پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣١ - همه چيز براى او آسان است

«آرى او توانايى دارد و او آفريدگار داناست» (بَلى‌ وَ هُوَ الْخَلاقُ الْعَليمُ).

بديهى است هنگامى كه سخن از آسمان‌ها گفته مى‌شود تمام كرات و ستارگان و كهكشان‌ها را در بر مى‌گيرد، و مى‌دانيم آخرين اكتشافات دانشمندان نشان مى‌دهد كه منظومه شمسى ما جزء كهكشان معروف راه شيرى است، و مى‌گويند: اين كهكشان بالغ بر يكصد ميليارد ستاره! دارد كه خورشيد ما يكى از ستارگان متوسط آن است!

و نيز مى‌گويند تلسكوپ‌هاى عظيم توانسته است در حدود يك ميليارد كهكشان را كشف كند!

هرگاه اين ارقام را در يكديگر ضرب كنيم آن‌گاه مى‌توانيم به عدد سرسام‌آور كرات آسمانى اجمالًا پى ببريم، تازه اينها همه در حدود معلومات انسان امروز است، و شايد فردا و فرداها عواملى كشف شود كه آنچه امروز از جهان مى‌دانيم در مقابل آن كوچك و ناچيز باشد. و هنگامى كه زمين گفته مى‌شود تمام اسرار و شگفتى‌هاى آن را نيز در بر مى‌گيرد.

آيا كسى كه اين جهان عظيم و عجيب و منظم را آفريد، از بازگرداندن انسان به آفرينش مجدد ناتوان است؟!

تعبير به‌ «خَلّاق» (بسيار خلق كننده) ممكن است اشاره به اين باشد كه خداوند پيوسته در كار خلقت است، و همه روز موجودات تازه‌اى را مى‌آفريند، و موجوداتى را از بين مى‌برد، و به اين ترتيب همه روز احياى جديد و معاد تازه‌اى است، و لذا واژه «خلاق» كه صيغه مبالغه است بر او اطلاق شده.

«عليم» نيز مى‌تواند اشاره به اين نكته باشد كه اگر انسان‌ها مى‌ميرند و خاك مى‌شوند و ذرات آنها همه‌جا پراكنده مى‌گردد جمع‌آورى آن براى خداوندى كه عالم و آگاه است مشكل نيست، همان‌گونه كه نگهدارى حساب اعمال آنها در طول تمام عمر مطلب پيچيده‌اى نخواهد بود (بايد توجه داشت كه «عليم» در اين‌جا صفت مشبّهه است، و با توجه به اين‌كه در كنار خلاق كه صيغه مبالغه است قرار گرفته براى تأكيد است).

در پنجمين و آخرين آيه مورد بحث منكران معاد را به يك طريق حسى و تجربى دعوت مى‌كند، و به پيامبر مى‌فرمايد: «به آنها بگو برويد و روى زمين سير كنيد، سپس بنگريد خداوند چگونه آفرينش را آغاز كرده است؟ سپس (بدانيد همان خداوندى كه قدرت بر ايجاد اين همه مخلوقات گوناگون دارد) جهان‌