ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٠ - حمد و مدح و شكر خداوندى و حكمت آنها

٢ - ( حمد مر خدا را است كه برهان هستى او اينست كه هيچ موضوعى وجود ندارد كه تأثير و فعاليت خداوندى در آن نباشد ) .
٣ - ( حمد مر خدا را است كه كسى كه او را انكار مى كند ، در حقيقت آفريننده و صورتبخش خود را نفى مى كند ، يا در حقيقت كسى را انكار مى كند كه او را در ذهن خويشتن بوجود آورده صورتى در بارهء او كشيده است ) .
نوع دوم - حمد در مقابل نعمت و امتيازاتى است كه از محمود ( حمد شده ) به انسان عنايت شده است . در اين نوع از حمد ، باضافهء اعتراف و تذكر به عظمت اختيارى ، شخص حامد ( حمدكننده ) در نتيجهء درك نعمت و امتيازى كه بدون عامل جبرى براى منعم ( دهندهء نعمت ) به او داده شده است ، تحرك روحى پيدا مى كند و به ذكر عظمت و انعام او مى پردازد .
تشويق و دستور به هر دو نوع حمد در قرآن مجيد ، فراوان آمده است .
نمونه اى از آيات قرآنى كه نوع يكم از حمد را متذكر مى شود ، بقرار زير است : ١ - ( الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) [١] .
( حمد مر خدا را است كه آسمانها و زمين را آفريده است ) .
٢ - ( الْحَمْدُ لِلَّه فاطِرِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) [٢] .
( حمد مر خدا را است كه آفرينندهء آسمانها و زمين است ) .
نمونه اى براى نوع دوم از حمد در آيات قرآنى : ١ - ( وَقالُوا الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَه وَأَوْرَثَنَا الأَرْضَ ) [٣] .
( و آنان گفتند : حمد مر خدا را است كه وعدهء خود را براى ما بجاى آورد و زمين را براى ما ارث گذاشت ) .
٢ - ( وَقالُوا الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ ) - [٤] .

[١] الانعام آيهء ١ .
[٢] فاطر آيه ١ .
[٣] الزمر آيهء ٧٤ .
[٤] فاطر آيه ٣٤ .