ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٠ - موضوع خدايان و بتپرستى

و اين مضمون اشاره به تزاحم و تصادم اراده‌هاى متعدد است كه موجب نابودى يا اختلال نظم هستى مى گردد . پس وحدت نظم عالم هستى بهترين دليل وحدت بوجود آورندهء آن است . دليل سوم از امير المؤمنين ( ع ) است كه مى فرمايد : اگر خداى ديگرى وجود داشت ، پيامبرانى هم از طرف او مبعوث مى گشتند .
موضوع خدايان و بتپرستى با نظر به دلايل عقلى فوق ، يگانگى خداوندى اصل مسلمى است . حتّى بت پرستان و پيروان خدايان متعدد هم بتها و خدايان را در برابر خداوند يگانه با موجوديت مستقل كه داراى اوصاف خداى بزرگ باشند مطرح نمى كنند . دلايل عدم استقلال بتها و خدايان در مقابل خداوند يگانه چنانكه در تفسير و نقد و تحليل مثنوى در مجلد دهم ص ٤٨ متذكر شده‌ايم ، بقرار زير است : دليل يكم - افلاطون يكى از پيشتازان فلاسفه ايست كه معتقد به يگانگى خداوندند او چنين مى گويد : « ماوراى دو نمونهء اساسى جهان ( مثل و جهان محسوس ) آفرينندهء توانايى وجود دارد كه مى تواند يكى از آنها را بوجود بياورد ، مثلا نمونهء مثل را و عالم محسوس كه سايهء آن است احتياجى به آفرينش ندارد و نخستين صفت اختصاصى اين آفرينندهء مطلق اينست كه علت فاعلى است و اين آفريننده است كه نظم و جمال را بوجود آورده است » .
طيماوس - افلاطون - فصل سوم ص ٥١ و ٥٢ ترجمه عربى .
افلاطون با اين اعتقاد به يگانگى خداوندى ، ارواح بشرى را از ساخته‌هاى ( ثانوى ) خدايان ميداند - همان مأخذ ص ١٢٥ فصل هفتم . نيز مى گويد : « روح عالم نخستين و قديمى ترين مصنوع خدا است ، آن هم موجوديت الهى » همان مأخذ ص ٥٥ فصل چهارم . بالاخره مى گويد : « پس خداوند به آفرينش ساير كائنات شروع كرد و آنها را به صورت طبيعت مثل قرارداد ، چيست آن مثل و شمارهء آنها چقدر است اين مثل چهارتا است : يك - جنس خدايان آسمانى ( مثلا مجردات ) .
دو - جنس بالدار كه در هوا شناور است .