ترجمه و تفسير نهج البلاغه

خلق العالم

خلق الملائكة

صفة خلق آدم عليه السلام

اختيار الانبياء

و منها في ذكر الحج

ترجمهء خطبهء يكم

آفرينش جهان

فرشتگان

توصيفى از خلقت آدم

برگزيدن پيامبران

بعثت خاتم الانبياء محمد بن عبد اللَّه ( ص )

حج خانهء خدا

تفسير عمومى خطبهء يكم

قحطىها و گرسنگىها

پس تكليف انسانها در مقابل خدا چيست

محدوديت همتها و هشيارىهاى آدميان

بحثى اجمالى در صفات خداوندى

آفرينش هستى با قدرت و اختيار

بنياد تصديق انسانهاى معمولى ، عقايد پيشساخته است

موضوع خدايان و بتپرستى

آيا علاقه و محبت به پيشوايان ما فوق الطبيعه و اولياء اللَّه نوعى از شرك است

محبت و گرايشى كه مبدل به عبادت و شرك مى گردد

دوگانه پرستى ( ثنويت ) و سه گانه پرستى ( تثليث )

نتيجهء كلى

شرك در عبادت و گرايشها

آيا توحيد با هوىپرستى و گرايش به فريبكارىهاى شيطان سازگار است

قانون كلى صفت و موصوف و توضيح مختصر در صفات الهى

او در چيزى نمى گنجد و چيزى از او خالى نيست

1 رابطهء خدا با موجودات

2 - رابطهء خدا با جهان هستى

1 - رابطهء احاطه

2 - رابطهء قيومى

3 - رابطهء معيت

4 - رابطهء خالقيت و صانعيت

5 - رابطهء مالكيت مطلقه

6 - رابطهء حفظ

7 - رابطهء رب و مربوبى

8 - رابطهء عبوديت

رابطهء خدا با انسان

بيناى مطلق

يگانهء بىنياز از دمساز

ابداع بىسابقه

مسئلهء سوم - فعاليتهاى ذهنى نمونه هايى را از واقعيت بىسابقهء مادهء حامل بما نشان مى دهد

در امر آفرينش نيازى به انديشه و حركت ندارد

موجودات در مجراى قانونى خود ميافتند

نتيجهء رياضى بودن دستگاه طبيعت

تعين و عدم تعين حقايق هستى

علم خداوندى

گروه يكم - همهء رويدادهاى درونى و برونى آدمى معلوم خداوندى است

فضاها باز مى شود

چگونگى آغاز طبيعت و جريان آن

آب مادهء بنيادين خلقت

هفت آسمان

بحثى در حقيقت فرشتگان

آيا فرشتگان هم از اختيارى كه انسانها دارند ، بهره مند هستند يا نه

آغاز خلقت انسان

مسئله يكم - آيا نظريهء تحول ضد خداشناسى است

مسئلهء دوم - ارزيابى علمى فرضيهء تحول

مسئلهء سوم - خلقت انسان از ديدگاه قرآن

روحى كه در انسان دميده شد

نظريهء چهارم

بعضى از دلايل تجرد روح

دليل يكم - انتزاع كلى

دليل دوم - ساختن قضاياى انشائى تجريدى

دليل سوم - علم حضورى ( خود هشيارى )

تأثير و تأثر من و موجوديت مادى انسان

دليل چهارم - بررسى و قضاوت روح يا من

آيا روح قابل شناسايى است

ذهنها و انديشهها به جريان مى افتد

نظريهء دوم

نظريهء چهارم

انديشه عامل شناخت و تصرف در انسان و طبيعت

انديشه يكى از عاليترين فعاليتهاى مغز است

نوگرايى در انديشه

تركب موجوديت انسان از همسانها و اضداد

سجدهء فرشتگان بر آدم و امتناع ورزيدن شيطان

آيا خداوند در آفرينش آدم با فرشتگان مشورت كرده است

فلسفهء مطلع ساختن فرشتگان از آفرينش آدم چه بوده است

همهء حقايق به آدم تعليم مى شود

شيطان تكبر نموده از سجده به آدم امتناع مى ورزد

آدم در جايگاه پر رفاه و آسايش قرار مى گيرد ، و به او توصيه مى شود كه از شيطان و عداوتش بر حذر باش

شيطان حضرت آدم ابو البشر را فريب داد

2 - وحى و الهام

وحى در قرآن

3 - پيمان ابلاغ رسالت

فلسفه و هدف رسالتها از ديدگاه على بن ابي طالب عليه السلام

انطباق مواد و هدف رسالتها از ديدگاه على ( ع ) با مواد و هدف رسالتها در قرآن

رسالت و انواعى از عوامل ارتباط انسانها با پروردگارشان

راهنماى برونى

محمد رسول اللَّه ( ص ) مبعوث مى شود

پيامبر اكرم مى رود و دو وسيلهء بزرگ هدايت را در ميان مردم مى گذارد

قرآن و راه درك اعجاز آن

نوع يكم - نسخ بعضى از احكام دين گذشته با احكام دين فعلى

نوع دوم - عبارت است از نسخ يك حكم از احكام دين موجود

تقسيم ديگرى در محتويات قرآن

حج خانه خدا كه قبلهء مردم قرار داده شده است

خطبهء دوم

ترجمهء خطبهء دوم

تفسير عمومى خطبهء دوم

حمد و مدح و شكر خداوندى و حكمت آنها

2 - مكتبهاى غير دينى

3 - مكتبهاى اخلاقى

و آن كس كه با مقام ربوبى به خصومت برخيزد ، نجات نپذيرد

شهادت با اخلاص به وحدانيت الهى

شهادت به وحدانيتش در امتداد هستى ما است

دين مشهور

محيط طبيعى

نه راهى براى حركت به پيش و نه عاملى محرك براى رهائى از آن وضع

خود گمكردگان حيران

بهترين جايگاه با بدترين همسايگان

چشمانى كه قطرههاى اشك بيچارگى سرمه بكشد ، خواب گوارا راهى به آنها ندارد

دانايان و نادانان در جامعه اى كه واقعيتها از مسير خود خارج شوند

آل محمد ( ص ) ( اهل البيت عليهم السلام )

مسئلهء يكم - پاداش رسالت

مسئلهء دوم

مسئلهء سوم

ظرف علم و مرجع قوانين او

أئمهء معصومين نگهدارندگان تعادل دين

چه كاشتند و چه درو كردند

خطبهء سوم

مبايعة علي

ترجمهء خطبهء سوم

تفسير عمومى خطبهء سوم

بحثى مختصر در استناد نهج البلاغة به امير المؤمنين عليه السلام و نظرى به منابع خطبهء شقشقية

منابع خطبهء شقشقيه

دوم - بحث و تحقيق در مسئلهء خلافت نبايد قربانى احساسات گردد و وسيلهء سوء استفاده قرار بگيرد

واقعيتى بود كه همه آن را مى دانستند

آنجا كه منطق واقعى حيات تكاملى جامعه دگرگون مى گردد

تنها قلب اجتماع است كه اختلال اعضاء اجتماع را حس ميكند

من بهترين شما نيستم

هجوم سوختگان لبتشنه به چشمهء آب حيات بود ، يا انتخاب زمامدار

انتخابى كه پيشتازان جامعهء اسلامى پس از وفات پيامبر جز آن را انتظار نداشتند

انتخابى كه رشديافتگان با همهء قواى عقلانى و سطوح وجدانى در آن شركت كردند

انتخابى كه آرمان اعلاى افلاطونى را براى مدتى محدود در بارهء حكومت تحقق بخشيد

انتخابى كه هيچگونه عامل جبرى تأثيرى در آن نداشته است

انتخابى كه از نظر كيفيت نوعى انتصاب مطابق دستور الهى بود

فهرستها

فهرست مطالب

فهرست آيات

فهرست روايات

فهرست اشخاص

فهرست مأخذ

فهرست اقوام و ملل و قبائل

فهرست امكنه ( جاى ها )

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٧٦ - فهرست اشخاص

ابو الحسن مدائنى ٢٩٤ ابو العلاء معرّى ٢٦٦ - ٢٦٥ ابو القاسم بلخى ٢٩٦ ابو العباس محمد بن يزيد ازدى ٢٩٥ ابو العباس احمد بن يحيى نحوى ٢٩٥ ابو القاسم سجستانى ٢٩٦ ابو القاسم عبد الرحمن زجاجى ٢٩٤ ابو العباس مبرد ٢٩٥ ابو الفرج اصفهانى ٢٩٦ - ٢٩٤ ابو الفتح هلال بن محمد بن جعفر حفّار ٢٩٧ ابو الفضل مى دانى ٢٩٧ ابراهيم بن الهلال الثقفى ٢٩٥ ابو بكر ابن ابى قحافه ٣١٧ - ٣١٦ - ٣١٥ - ٣١٤ - ٣٠٧ ابو بكر محمد بن حسن بن دريد ٢٩٤ ابو بكر محمد بن طيب باقلانى ٢٩٤ ابو بكر زيدى ٢٩٥ ابو بكر بن مردويه ٢٩٧ ابو احمد حسن بن عبد اللَّه بن سعيد العسكرى ٢٩٧ - ٢٩٥ ابو جعفر محمد بن عبد اللَّه معتزلى ٢٩٥ ابو جعفر احمد بن خالد البرقى ٢٩٥ ابو جعفر دعبل الخزاعى ٢٩٦ ابو جعفر صفار ٢٩٤ ابو جعفر ابن قبه ٢٩٦ ابو حنيفه احمد بن داود دينورى ٢٩٤ ابو حيان توحيدى ٢٩٤ ابو ذر غفارى ٣١٨ - ٣١٢ - ٢٧٩