ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٥ - رسالت و انواعى از عوامل ارتباط انسانها با پروردگارشان

بنام انبار مى گذرد ، اهالى آن شهر بجاى آنكه درس انسانيت و راه سعادت مادى و معنوى خود را از او ياد بگيرند ، دسته دسته در برابرش پايكوبى ميكنند و گرد و خاك براه مى اندازند دو راهنماى درونى و برونى از ديدگاه منابع اسلامى
دو راهنماى درونى و برونى از ديدگاه منابع اسلامى در قرآن و احاديث معتبر بطور صريح و كاملا روشن ، وجود دو راهنماى بسيار مهم براى بشر گوشزد شده است :
راهنماى يكم - درونى
راهنماى يكم - درونى قرآن : - آيات فراوانى در قرآن مجيد وجود اين راهنما و لزوم پيروى از آن را متذكر مى شود : اين آيات بگروه‌هاى متعددى تقسيم مى گردد . ما عنوان بعضى از آنها را يادآور مى شويم .
گروه يكم - آياتى كه تعقل در زندگى را مورد دستور مؤكد قرار مى دهد .
گروه دوم - آياتى كه تحريك شديد به تفكر و انديشه مى نمايد .
گروه سوم - آياتى كه رجوع به درون را شديدا توصيه مى نمايد .
گروه چهارم - توجه به بينايى درون را پيش مى كشد مانند : ( بَلِ الإِنْسانُ عَلى نَفْسِه بَصِيرَةٌ وَلَوْ أَلْقى مَعاذِيرَه ) [١] .
( انسان در بارهء خويشتن بينايى دارد ، اگر چه عذرها بياورد ) .
گروه پنجم - تحصيل و افزايش علم را مورد دستور قرار مى دهد .
گروه ششم - نظر در عالم طبيعت و آيات الهى در آنرا ، توصيهء اكيد مى نمايد [٢] .
شش گروه ديگر آياتى است كه بىاعتنايى به راهنماييهاى شش گروه مزبور را سخت مورد توبيخ قرار مى دهد : آنانكه تعقل ندارند ، جانورانى كر و لال و كورند . آنانكه نمى انديشند ، صحت و بيمارى روانى خود را نمى دانند . . . احاديث : روايات و احاديث معتبرى كه در آنها تأكيد به وجود راهنماى

[١] القيامه آيهء ١٥ .
[٢] آيات مربوط به گروه‌هاى فوق را در مباحث گذشته آورده‌ايم ، لذا احتياجى به تكرار آنها نديديم .