ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥ - قحطىها و گرسنگىها

معلوم شد كه از اغلب مواد كرهء زمين چه از خشكى باشد و چه از دريا ، مى توان براى تغذيهء بشر با اشكال گوناگون استفاده كرد .
فعاليّتهاى شيميايى در تغيير و تبديل موادّ بقدرى دامنه دار و متنوع ديده مى شود كه انسان را باين جرئت وادار مى كند كه بگويد تغذيهء انسان در اين كرهء زمين محدوديتى ندارد .
از طرف ديگر آيات قرآنى بنياد اساسى مواد معيشت مردم را بزمين منحصر نكرده و آسمانها را هم بعنوان منابع روزى ( موادّ معيشت ) معرفى نموده است : ( قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ، قُلِ الله ) [١] .
( بآنان بگو : كيست كه شما را از آسمانها و زمين روزى مى دهد ) بگو : اللَّه .
اين مضمون در شش آيه از قرآن وارد شده است . باضافهء آيات ديگرى از قبيل : ( أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ الله سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ) [٢] .
( آيا نمى بينيد كه خداوند آنچه در آسمانها و زمين است در تسخير ( اختيار شما گذاشته است ) .
كه با صراحت كامل اثبات مى كند كه انسان مى تواند كرات ديگر را هم باضافهء كرهء زمين در اختيار و تصرف خود بگيرد .
قحطىها و گرسنگىها ممكن است اين سؤال مطرح شود كه در طول تاريخ قحطىها و گرسنگىها و ساير كمبودهاى غذايى كه موجب مرگ و ميرها بوده است ، فراوان ديده مى شود ، آيا اين پديده با فوق شمارش بودن نعمتهاى الهى منافاتى ندارد پديدهء قحطىها و گرسنگىها هم مانند ساير ناگوارىها به دو نوع عمده تقسيم مى گردد :

[١] سباء آيه ٢٤ .
[٢] لقمان آيه ٢٠ .