ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٨ - أئمهء معصومين نگهدارندگان تعادل دين

١٨ - بهم اقام انحناء ظهره و اذهب ارتعاد فرائصه ( بوسيلهء آنان خميدگى پشت دين را راست و لرزش پهلوهاى آن را بسكون و آرامش مبدل ساخت ) .
أئمهء معصومين نگهدارندگان تعادل دين براى درك اهميت موقعيتى كه أئمهء معصومين عليهم السلام در حفظ تعادل دين و جلوگيرى از انحراف و كجروىهايى كه همواره دين را تهديد ميكند ، داشته‌اند ، مقدمه اى را متذكر مى شويم : از يك نظر همهء قوانين و كلياتى كه وارد قلمرو معرفت بشرى مى گردند ، بر دو نوع عمده تقسيم مى شوند .
نوع يكم - قوانين و كلياتى هستند كه از نظم جريانات جبرى انسان و جهان انتزاع مى شوند ، كه در اصطلاح عمومى آنها را قوانين علمى مى نامند .
نوع دوم - قوانين و كلياتى هستند كه منشأ جبرى ندارند ، بلكه بايستگىها و شايستگىهاى فردى و اجتماعى را نشان مى دهند .
ضامن بقا و اجراى قوانين نوع يكم ، خود نظم جريانات جبرى است كه در انسان و جهان وجود دارد .
مثلا كيفيت ساختمان عضوى انسانى خود ضامن بقا و اجراى تنفس از هواى مناسب است و احتياجى به بايد و شايدهاى وضعى و قراردادى و كمالجويى ندارد .
تشكَّل آب به شكل ظرفى كه در آن قرار مى گيرد تابع پديدهء ميعان آب است كه از هر گونه سفارش و دستورى بىنياز است .
براى مقدار حركتى كه در نظر گرفته شده است ، لزوم نيرويى باندازهء مناسب آن حركت ، قانونى است كه از نظم جبرى علت و معلول سرچشمه مى گيرد و براى استمرار و بقاى آن قانون ، حافظ و نگهبانى مورد احتياج نيست .
نوع دوم قوانينى هستند كه همواره و در هر محيط و هر گونه شرايط كه فرض شوند ، به شخصيّتهايى نيازمندند كه حفظ و نگهدارى و اجراى آنها را به عهده بگيرند .