ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٢ - آفرينش هستى با قدرت و اختيار

كنندهء انديشه را نمى ديد ، بهيچ وجهى امكان نداشت كه استناد آن محصولات خيره كننده را به انديشه باور نمايد .
معمولا بشر وقتى كه كلمهء قدرت را مى شنود ، نوع يا انواعى از نيروها را كه در طبيعت در حال جريان و توليد است مجسّم مى سازد ، آن گاه ميان قدرت و محصول آن ، مطابقتهايى را برقرار مى بيند و در نتيجه مى گويد : اين چه نوع قدرتى است كه دستگاه هستى را بسازد و آن را بگرداند ولى با توجه به مثال انديشه و محصول آن اين تعجّب از بين مى رود .
در بارهء عوامل متحرك هوا و بادها مباحث مشروحى صورت گرفته است .
قوانين شگفتانگيز در موضوع وزيدن بادها و انواع آنها از مسائل بسيار جالب عالم طبيعت است كه از نظم بسيار عالى حرارت و برودت و قرارگرفتن در واحدهاى جغرافيائى حكايت ميكند و همچنين نتايج و محصولات حياتى بادها مانند تلقيح ، آيات الهى را براى انسانهاى حقيقتجو نمودار مى سازد .
موضوع كوه‌ها و تحول آنها در دورانهاى گوناگون زمينشناسى ، يكى ديگر از موضوعات بيانكنندهء نظم عالم طبيعت است كه همواره هشياران را بخود جلب كرده است . گروهى از مردم گمان ميكنند كه بيان منابع اسلامى در بارهء كوه‌ها مخالف نظريهء جديد علمى است كه مى گويد : زمين متحرك است ، ولى با نظر به كلماتى كه در جملهء مورد بحث و تحليل بكار رفته است ، اين اشتباه برطرف مى شود ، زيرا كلمهء « ميدان » بمعناى اضطراب و سراسيمه گى است ، وجود كوه‌ها در كرهء زمين براى تعديل اضطراب است كه بدون آن زندگى روى زمين امكان ندارد مانند منظور نمودن ثقل براى اعضاى كشتى اقيانوسپيما كه كشتى را از خطر حركات و اضطرابات سرنگون كننده محفوظ مى دارد .
١٢ - اوّل الدّين معرفته ( آغاز و اساس دين معرفت خدا است ) مقصود از كلمهء اول چنانكه ترجمه كرديم آغاز محض نيست ، بلكه منظور بنياد نخستين و اساسى است . و اين تعبير در قلمرو معارف شايع است كه گفته