ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٤ - حج خانه خدا كه قبلهء مردم قرار داده شده است

١٣٩ - و فرض عليكم حجّ بيته الحرام الَّذى جعله قبلة للأنام ( و براى شما حج بيت اللَّه الحرام را كه آن را قبله براى مردم قرار داده ، واجب نموده است ) .
حج خانه خدا كه قبلهء مردم قرار داده شده است حجّ خانهء خدا و اعمالى كه بايستى در آن مقدسترين معبد الهى انجام بگيرد بقدرى در سازندگى فرد و اجتماع مؤثر است كه قابل توصيف با قضاياى معمولى نيست . بطورى كه مى توان گفت : اگر انسانى بآن عمل سازنده توفيق يابد و با اين حال دگرگونى در وضع او بوجود نيايد و به مسير تكامل وارد نگردد ، حتما يا به حكمت آنچه كه ديده و عمل كرده است ، آگاهى نداشته است و يا نيروى غرايز حيوانى و خودخواهى او بقدرى مقاومت داشته است كه اگر خود حق و حقيقت را هم مى ديد و در جاذبه او قرار مى گرفت ، پا بفرار مى گذاشت و كمترين نتيجه اى را از آن مشاهده و قرار گرفتن در جاذبهء حق و حقيقت بدست نمى آورد .
ما براى توضيح مقدارى از عظمتهاى حج بيت اللَّه ، اين عمل دگرگون كننده ، مطالبى را مطرح مى كنيم : ١ - مسلم است كه در همهء جوامع و همهء دورانها مخصوصا در آن جمعيتهائى كه پيامبران و خداشناسان وجود داشته‌اند ، جايگاه‌هاى مخصوصى براى عبادت و تفكرات معنوى ساخته شده است .
اين معابد در حقيقت رصدگاههائى براى نظاره به بىنهايت و ايجاد رابطه ميان بىنهايت بزرگ ( خدا ) و بىنهايت كوچك ( انسان ) مى باشند . در اين رصدگاه‌ها است كه آدميان بدون واسطه با خويشتن روبرو مى شوند و با امواج مقدس وجدان خويش با خدا به راز و نياز مى پردازند .
در هيچ يك از جايگاه‌ها و مسكنهايى كه بشر با دست خود مى سازد ، مصالح ساختمانى از آنچه كه هستند ، تغييرى پيدا نمى كنند ، مگر مصالح ساختمان معابد كه با آجر بالا مى رود و مبدل به روح و جان شفاف مى شود و انوار الهى را در دلها منعكس مى سازد .