ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٠٤ - منابع خطبهء شقشقيه

( ٢٤٦ ) دعبل اين خطبه را از ابن عباس نقل كرده است ( ١ ) ٣ - ابو جعفر احمد بن محمد برقى ( ٢٧٤ يا ٢٨٠ ) ٤ - ابو على جبائى شيخ معتزله ( ٣٠٣ ) ٥ - ابو القاسم بلخى يكى از مشايخ معتزله ( ٣١٧ ) ٦ - ابو عبد العزيز جلودى ( ٣٣٢ ) ٧ - ابو جعفر ابن قبه معاصر ابو القاسم بلخى ٨ - حافظ سليمان بن احمد طبرانى ( ٣٦٠ ) ٩ - ابو جعفر ابن بابويه قمى ( ٣٨١ ) ١٠ - ابو احمد حسن بن عبد اللَّه العسكرى ( ٣٨٢ ) .
گروه ديگرى از علماى اسلامى اگر چه پس از سال ٤٠٠ ( تاريخ جمعآورى نهج البلاغه ) خطبهء شقشقيه را نقل كرده‌اند ، ولى باضافهء اين كه نهج البلاغه سيد رضى را منبع و مأخذ خود قرار نداده‌اند ، اسناد جداگانه اى براى صحت انتساب خطبه آورده‌اند : ١ - قاضى عبد الجبار معتزلى ( ٤١٥ ) در كتاب المغنى ٢ - حافظ ابو بكر بن مردويه ( ٤١٦ ) ٣ - وزير ابو سعيد آبى ( ٤٢٢ ) در كتاب نثر الدرر و نزهة الاديب ٤ - شريف مرتضى علم الهدى ( ٤٣٦ ) .
توضيح - شريف مرتضى پس از نقل مقدارى از جملات خطبه در كتاب شافى ص ٢٠٣ مى گويد : اين جملات مشهور است . و پس از نقل جملات ديگرى در ص ٢٠٤ مى گويد : اين جملات معروف است .
٥ - شيخ طوسى ( ٤٦٠ ) در كتاب امالى ص ٣٢٧ از ابو الفتح هلال بن محمد بن جعفر حفار ٦ - ابو الفضل مى دانى ( ٥١٨ ) در مجمع الامثال ص ٣٨٣ .
اين شخص مى گويد : اين خطبه معروف به شقشقيه است ، زيرا هنگامى كه امير المؤمنين ( ع ) سخنش را قطع كرد ، ابن عباس گفت : يا امير المؤمنين كاش سخن را از همان جا كه قطع كردى ادامه مى دادى ، حضرت فرمود : هيهات ، اى فرزند عباس ، شقشقه اى بود كه با هيجان برآمد و خاموش گشت ( ٢ ) .
٧ - ابو عبد اللَّه مفيد ( ٤١٢ ) مى گويد : جماعتى از اهل نقل با اسناد مختلفى

( ١ ) امالى شيخ طوسى ص ٢٣٧ . ( ٢ ) الغدير ج ٧ ص ٨٢ تا ٨٤ .