ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٦ - حج خانه خدا كه قبلهء مردم قرار داده شده است

يمن مانند فراعنهء مصر بوده است .
٢ - كعبه در جايگاهى بنا شده است كه هيچ گونه وسيلهء تفريح و مناظر طبيعى خوشايندى ندارد . سنگلاخى در ميان اقيانوسى از ريگزارها و ديدگاه‌هاى خشن كه مجالى به انديشه‌هاى گسترده و عميق و فوق ضرورتهاى زندگى معمولى نمى دهد .
حكمت بالغه ايست كه كعبه را در اين جايگاه خسته كننده قرار داده است كه انسانها از محيطهاى زيبا و خوش آب و هواى بهشتى روى بآن بياورند و هدف جز چشيدن طعم تكليف نداشته باشند .
در حجّ خانهء خدا هيچ يك از عوامل طبيعى و نفسانى و اجتماعى دخالتى در انجام تكليف نمى كند ، بلكه در آن تكاپو ، انسان است و خدايش كه رويارويش قرار گرفته است .
٣ - شگفتانگيزترين حكمتى كه در حج بيت اللَّه وجود دارد : احساس وحدت و يگانگى است كه در حدّ اعلاى مفهوم انسانيت بوجود مى آيد .
عالم و جاهل ، كوچك و بزرگ ، زن و مرد ، سياه و سفيد ، كسى كه عاليترين مقام جامعه خويش را داشته باشد و كسى كه گمنامترين فرد جامعهء خود باشد ، همه و همه با دو قطعه لباس سفيد با جدّىترين قيافهء حيات مى جوشند و مى خروشند و مى روند و مى نشينند .
تضادها و تنوعاتى كه انسانها را از يكديگر جدا كرده هر يك را مانند گرگى در برابر ديگرى قرار داده آنان را به جنگ و پيكار در كارزارهاى رنگارنگ وادار كرده است ، مبدل به هماهنگى و وحدتى مى گردد كه تنها در شعر و سخنان مبلَّغان آرمان اعلاى انسانى ديده مى شود .
اين احساس وحدت است كه اگر ادامه يابد و مربيان جوامع آن را بطور جدى در تعليم و تربيتها اجرا كنند ، دردهاى بشرى را كه هر روز با كيفيّت ديگرى بسراغ افراد و جوامع مى آيد ، مداوا خواهد كرد .
٤ - در اين عمل فوق العاده سازنده است كه خودخواهى آن عامل درّندگى