ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٢ - نوع دوم - عبارت است از نسخ يك حكم از احكام دين موجود

كه پيرامون آدمى را روشن مى سازد و به سرعت خاموش مى گردد .
( مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ . . . ) [١] .
( مانند مثل كسى است كه آتشى را روشن نمايد . . . ) ٧ - مرسل و محدود
٧ - مرسل و محدود - مرسل عبارت است از قضايايى كه موضوع آنها مقيد بهيچ قيدى نيست و به اصطلاح فنى ، موضوع قضيهء مرسل عبارت است از ماهيت محض ، مانند : ( إِنَّ الإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ ) [٢] .
( البتّه انسان [ طبيعتا در خسارت است ) .
محدود آن قضايا را مى گويند كه موضوع آنها از نظر كميت يا كيفيت محدود باشد ، مانند : قضاياى شخصى كه اشخاص معينى محكوم به آنها هستند .
٨ - محكم و متشابه
٨ - محكم و متشابه - محكم آن آيات است كه دلالت آنها بر معانى خود روشن است ، مانند : ( الْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ ) [٣] .
( ستايش مر خدا را است كه پرورندهء عالميان است ) .
متشابه آن آيات است كه معانى آنها با روشنايى كامل از الفاظ بكار برده شده استفاده نشود ، مانند : ( وَجاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ) [٤] .
[ و در آن روز قيامت ] ( پروردگار تو با فرشتگان صف صف بيايند ) .
مسلم است كه اسناد آمدن به خدا مانند انتقال جسم از مكانى به مكان ديگر امكانپذير نيست . لذا اين آيه را متشابه مى نامند ، زيرا معناى آن براى اذهان معمولى اشتباه انگيز است .
و اگر قرآن داراى آيات مجمل و متشابه است ، اين مجملات و متشابهات با آيات ديگر و يا با توضيحاتى از خود پيامبر اكرم و تفسيرى از أئمهء معصومين

[١] البقرة آيهء ١٧ .
[٢] العصر آيهء ٢ .
[٣] الفاتحة آيهء ١ .
[٤] الفجر آيهء ٢٢ .