ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٥ - شيطان تكبر نموده از سجده به آدم امتناع مى ورزد

معصومين است . اين تفسير با آن معناى عمومى كه براى اسماء گفته شده است ، منافاتى ندارد ، زيرا پيشوايان الهى با عظمتترين حقايقاند كه معرفت آدم و فرزندان او به آنها از امتيازات با اهميت است .
گفته شده است كه در آيه اى از قرآن چنين آمده است : ( وَيَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ ) [١] .
( و از علم بشما جز اندكى داده نشده است ) .
در صورتى كه خداوند در آيهء مورد بحث مى فرمايد : « و خداوند همهء حقايق را به آدم تعليم نمود » . اين دو مسئله چگونه سازگار مى باشد پاسخ اين سؤال چنين است كه علم آدم به همهء حقايق عالم خلق بوده است نه عالم امر كه روح به آن مستند مى باشد .
پاسخ ديگرى به سؤال مزبور مى توان داد و آن اينست كه مقصود از جملهء و ما اوتيتم ( داده نشده‌ايد ) جهل ناشى از عوامل مربوط به خود انسان است ، مثلا دنبال علم و معرفت را نگرفتن ، يا تقوى و خلوص و ايمان اعتلا بخش تحصيل نكردن . كه اگر در راه علم و معرفت و ايمان تكاپو مى كرد ، و درون خود را آمادهء گيرندگى ملكوت الهى مى نمود ، به مقدار گنجايش و استعدادى كه خدا داده است ، از آن امر فرا مى گرفت . در يكى از آيات به مشاهدهء ملكوت آسمانها و زمين تحريك شده است : ( أَ وَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) [٢] .
( آيا آنان در ملكوت آسمانها و زمين نظاره نكرده‌اند ) .
شيطان تكبر نموده از سجده به آدم امتناع مى ورزد مباحث مربوط به شيطان و تكبر و امتناعش از سجده به آدم ، در كتب تفسير قرآن و مسائل كلامى ، فراوان مطرح شده است . ما در مجلد پنجم از تفسير و نقد

[١] الاسراء آيه ٨٥ .
[٢] الاعراف آيهء ١٨٥ .