ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٢ - حمد و مدح و شكر خداوندى و حكمت آنها

( يَعْمَلُونَ لَه ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَتَماثِيلَ وَ ) [١] .
( عمل سپاسگزارانه كنيد اى آل « داود » و بندگان سپاسگزار من اندكند ) .
عاليترين و با ارزشترين انواع شكر همين نوع است كه آدمى عبادت و انجام وظيفهء خود را بالاتر از معامله گرى قرار بدهد . چنانكه امير المؤمنين عرض مى كرد : « خداوندا ، من ترا نه براى طمع بهشت و نه به جهت ترس از جهنم مى پرستم بلكه ترا شايستهء پرستش ديده و عبادت مى كنم » .
اگر در اين نوع سپاسگزارى كه وظيفهء آدمى است ، نعمتها و امتيازاتى كه خدا به انسان بخشيده است ، منظور شود ، يعنى هدف اين باشد كه بايستى من در برابر بهره مند شدن از نعمتها قيمتى بپردازم ، زيرا خداوند خواسته‌هاى مرا برآورده است ، اين هدفگيرى نوعى از سوداگرى پست است كه با تحريكات « خود طبيعى » انجام مى شود . ولى اگر آدمى با نظر باهميت و عظمت آن نعمتها ، لطف و عنايات بىنهايت الهى را منظور بدارد كه بدون توقع عوض و بىآنكه با دادن نعمت منّتى برگردن وى بگذارد ، فيض خود را براى همگان سرازير مى كند .
اين سپاس شايسته اى است كه از تشخيص نيك و بد سرچشمه مى گيرد ، و آدمى با احساس اين كه نيكىها از طرف خداونديست مى تواند تقرب بيشترى بخدا پيدا كند .
٢ - قسم ديگرى از شكر در آيات قرآنى آمده است كه در برابر نعمتها و امتيازاتى است كه خداوند به بندگانش عنايت مى كند . مانند : ( فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ الله حَلالًا طَيِّباً وَاشْكُرُوا نِعْمَتَ الله ) [٢] .
( بخوريد از آنچه كه خداوند به شما حلال و پاكيزه روزى كرده است و به نعمت خداوند سپاسگزار باشيد ) .
ممكن است اين سؤال پيش بيايد كه شكر و سپاس در مقابل نعمت ، نوعى

[١] سبا آيه ١٣ .
[٢] النحل آيهء ١١٤ .