ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٠ - كتاب چهارم - كتاب محو و اثبات

از آيات كه به خدا نسبت داده شده است ، مانند : ( إِلَّا تَنْصُرُوه فَقَدْ نَصَرَه الله ) [١] ( و كلمهء خداوندى است كه بالاتر از هر كلمه ايست ) .
( وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلًا ) [٢] ( و كلمهء پروردگار تو بر مبناى صدق و عدل تمام شده است ) .
( إِنَّ الله يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْه اسْمُه الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ) [٣] ( خداوند ترا به كلمه اى از خود كه نامش مسيح عيسى بن مريم است بشارت مى دهد ) .
( وَإِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّه بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ) [٤] ( و هنگامى كه ابراهيم را پروردگار ابراهيم با كلماتى امتحان فرمود و ابراهيم از عهدهء آن امتحانات برآمد ) .
ممكن است مقصود از « كلمه » مشيّت خداوندى باشد كه قابل تطبيق به بعضى از آيات است و ممكن است بمعناى فعل باشد كه قابل تطبيق به آيهء شماره دوم است و در بعضى ديگر از آيات بمعناى محصول فعل خداوندى باشد مانند آيهء شماره سوم . با نظر به آزمايشهائى كه از ابراهيم خليل ( عليه السّلام ) شده است ، جز يكى كه عبارت است از امر خداوندى به ذبح فرزندش اسماعيل ( عليه السّلام ) بقيّهء آزمايشها يا اصلا بوسيلهء كلمات معمولى نبوده است و يا بوسيلهء وحى و الهام صورت گرفته است كه باز معلوم نيست بوسيلهء الفاظ متداول بوده باشد . بهر حال چنانكه « كلمه » در اين آيات معنائى ماوراى طبيعى دارد ، همچنين كتاب در آيات مورد بحث . البتّه ممكن است بيك اعتبار كلمه را با

[١] . التّوبه آيهء ٤٠ .
[٢] . الأنعام آيهء ١١٥ .
[٣] . آل عمران آيهء ٤٥ .
[٤] . البقرة آيهء ١٢٤ .