ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٨ - شوخى و مزاحبازى ، دروغ و افترائى بود كه عمرو بن العاص در بارهء امير المؤمنين ( ع ) گفته بود

فقط نقصى كه در پيشرفت تكاملى بشرى ديده مى شود ، اينست كه تاكنون ضرورت تأسيس دانشگاههائى بزرگ و رسمى براى تعليمات عاليه و تخصّصهاى دروغگوئى را احساس نكرده است و اين نوعى توقّف و ركود براى پيشرفت بشرى است كه قطعا آيندگان از اين خطاى بزرگ چشمپوشى نخواهند كرد و وقتى كه آنان در خصوص اين عقب ماندگى مذاكره خواهند كرد ، تحليلهاى تاريخى براه انداخته و باين نتيجه خواهند رسيد كه اگر گذشتگان دانشگاه‌هاى بزرگ و رسمى دروغگوئى را زودتر به جريان مى انداختند ، سير كمالى بشر امروزه مراحل نهائى خود را طىّ ميكرد ( إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ الله الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ ) [١] ( بدترين جانوران در نزد خدا آن كرها و لالهائى هستند كه تعقّل نمى كنند ) .
شوخى و مزاحبازى ، دروغ و افترائى بود كه عمرو بن العاص در بارهء امير المؤمنين ( ع ) گفته بود عمرو بن العاص يكى از اساتيد مكتب ماكياولى پيش از آنكه ماكياولى متولَّد شود و كتاب « شهريار » ( انجيل كمال جويان بشرى ) را برشتهء تحرير در آورد با كمال مهارت و هشيارى تشخيص داده بود كه براى اهانت و شكستن شخصيّت الهى علىّ بن ابي طالب عليه السّلام هيچ راهى وجود ندارد . آيا بگويد : علىّ بن ابي طالب ترسو است او قهرمان قهرمانان سلحشور تاريخ بشرى است .
آيا بگويد : منافق و چند رو است اخلاص و صميميّت آن نور چشم ابراهيم خليل و محمّد بن عبد اللَّه عليهما السّلام ابو ذرها و سلمانها تربيت كرده است كه به مقام والاى مخلصين رسيده بودند . آيا بگويد : عبادت نمى كند او

[١] . الأنفال آيهء ٢٢ .