تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٣ - شرح آيات
و چشيدن تلخى صبر در برابر همه اين موارد امرى ناگزيرى براى رسيدن به هدفهاى رسالت و انتظارهاى آن است.
دوم: استقامت نشان دادن در برابر فشارها، بدان سبب كه انسان، در آن هنگام كه مىخواهد به قرآن عمل كند و خود و واقعيت آن را بنا بر هدايت آيات آن تغيير دهد، بسا هست كه از جانب ديگران در معرض فشارهاى سخت قرار مىگيرد، و اينان آن كساناند كه خواستار اصلاح و تغيير اجتماعى و سياسى نيستند، و بدون شك افكار و فرهنگ ايشان با خط رسالت و ارزشهاى آن توافق و سازگارى ندارد.
اما وسايل ايشان براى وارد كردن فشار متفاوت است، چه گاه اين فشار مستقيم وارد مىشود، چنان كه فرمانروايان و گردنكشان عليه مؤمنان گاه به نرمى مىپردازند و گاه به وسايل هراس انگيز متوسل مىشوند، و گاه اين كار از طريق تبليغ و ايستارهاى اجتماعى و اقتصادى و ... و ... صورت مىگيرد، و هر مؤمن بايد اين صورت واقعى را در ذهن خود حاضر داشته باشد تا بتواند راه حق را برگزيند، و ناگهان گرفتار نشود، و از آمادگى نفسانى و عملى براى مواجهه با آن محروم نماند.
وَ لا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً- و از آنان كه بزهكار و ناسپاس و ناگرويدهاند فرمان مبر.» زمخشرى گفت كه معنى چنين است: و از كسى كه سوار بر گناهى است و تو را به آن مىخواند، يا انجام دهنده كفرى است و تو را به آن دعوت مىكند فرمان مبر، بدان سبب كه اين دعوت يا براى يارى رساندن به ايشان در انجام دادن گناهى است و يا انجام دادن كفرى و يا چيزى كه نه گناه است و نه كفر، پس نهى شده است كه در دو حالت اول و دوم به يارى ايشان برخيزند ولى در حالت سوم چنين نيست. [٤٨]/ ١٩٣ و آنچه به نظر من مىرسد اين است كه آيه درباره آن دسته از منافقان است كه به مسلمان بودن تظاهر مىكنند ولى مرتكب گناه مىشوند و خواهان باطلاند، و نيز كفّارى را در بر مىگيرد كه در كفر مبالغه مىكنند و به صورتى روشن
[٤٨] - الكشّاف، ج ٤، ص ٦٧٤.