تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤١ - شرح آيات

كه، مثلا: جسد چارپايان قادر بر استخراج پروتئين گياهى هست، در صورتى كه از بدن انسان چنين كارى بر نمى‌آيد، و به همين سبب مشاهده مى‌كنيم كه جانوران آنچه را كه انسان نمى‌تواند از آن سود ببرد، همچون پوستهاى ميوه‌ها و بازمانده‌هاى گياهى را به پروتئين و گوشت مبدل مى‌سازند كه سرانجام خوراكى براى انسان مى‌شود.

مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ‌- كه مورد بهره‌بردارى شما و چارپايانتان قرار مى‌گيرد.» [٣٣] همه اين نعمتهاى پايان‌ناپذير كه خدا آنها را در ميان ديگر/ ٣٣٧ جانوران و گياهان تنها به انسان ارزانى داشته، سبب تحميل مسئوليتى اضافى براى انسان است، پس تنها او در ميان ديگر زندگان مسئول است و لذا بعد از مرگ براى پس دادن حساب و دريافت جزاى خود در روز صيحه و بانگ بزرگ دوباره زنده مى‌شود.

فَإِذا جاءَتِ الصَّاخَّةُ- پس چون بانگ كر كننده بيايد.» گفته‌اند كه: صاخة صيحه است و دميدن دوم در صور كه سبب كر شدن گوشها مى‌شود، و به قولى ضربه بر گوش وارد مى‌آورد.

[٣٤] در آن روز نزديك است كه صيحه به نيروى خود گوشها را كر كند، ولى گوشها در آن روز به صورتى جز صورت اين دنيا و چنان است كه مى‌تواند در مقابل هيجان و بانگ شديدتر و مقاومت كند، به همان گونه كه بدن نيز دردها و سببهاى مرگ را بدون از بين رفتن تحمل مى‌كند. در آن روز پيوندهاى رحمى قطع مى‌شود، و رابطه‌ها و علاقه‌ها مى‌گسلد، و حسبها و نسبهايى كه در دنيا مايه تفاخر بود متلاشى مى‌شود و اثرى از اين گونه ارزشها بر جاى نمى‌ماند.

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ‌- روزى است كه هر كس از برادرش مى‌گريزد.» و برادر نزديكترين يار و ياور انسان است و شاعر درباره او گفته است