تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٧ - شرح آيات
آيا باغها و جنگلها را ديدهاى كه چگونه آكنده از درختهاى درهم فرو رفته است؟ اينها همه از بركات باران است.
اين نظامى است كه در آن سوراخ و بريدگى مشاهده نمىشود، و از اعماق فضا كه در آن خورشيد به تشعشع خود مشغول است تا سطح اقيانوسها كه در آنها آب بر اثر گرما بخار مىشود و تا بيابانها و صحراها ادامه دارد و از زمين گياه و درخت سر بر مىآورد. آيا اين نظام ما را به وحدت تدبير و حكمت مدبّر آن رهبرى نمىكند؟
آيا به قدرت او كه مىتواند ما را براى روز حساب دوباره زنده كند ايمان نمىآوريم؟ و آيا ممكن است پروردگار حكيم ما آفريدگان خود را بيهوده به حال خودشان رها كند؟
[١٧] در هيچ ناحيه از اطراف نواحى آفرينش شكاف يا تفاوتى جز در آن جا كه وابستگى با انسانى دارد كه خدا او را بر طبيعت مسلط كرده است، مشاهده نمىكنيم؛ انسانى كه خدا به او عقل و آزادى عنايت كرده، به تباهى كردن در زمين مىپردازد، پس آيا امكان آن هست كه اين كار از عجز و ناتوانى بوده باشد؟ و آيا پروردگار آسمانها و زمين كسى را عاجز مىكند؟ يا از سوء تدبير باشد؟ در صورتى كه در تدبير او عيب و نقصى نمىيابيم. يا چيزى ديگر؟ تفكر در اين همه ما را به آن رهبرى مىكند كه اين انسان كه محور حكمت آفرينش و هدف ديگر چيزهاى عالم است، نمىبايستى بدون حكمت آفريده شده باشد، پس حكمت آفرينش او چيست؟ و چون اين را در دنيا نمىيابيم، با نور عقل به آن هدايت مىشويم كه در/ ٢٥٩ يوم الفصل تحقق پيدا خواهد كرد.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كانَ مِيقاتاً- روز داورى وعدهگاه (خدا با خلق) است.» در آن هنگام كه آدمى با جزاى خود تلاقى پيدا مىكند، و پيشينيان و پسينيان گرد هم جمع مىشوند، و ستمكاران و مجرمان به محاكمه كشيده مىشوند، و گواهان به شهادت حق بر مىخيزند، حكمت آفرينش او آشكار خواهد شد.
در آن روز مؤمنان از مجرمان جدايى (فصل) پيدا مىكنند و از آنان دور