تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٢ - شرح آيات
خداوند متعال گفته است حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِياطِ. [٥٤] اين گونههاى مختلف عذاب بعضى از ويلها و بلاهايى است كه مكذبان در آخرت با آن رو به رو مىشوند و با آيه كريمه تكرار مىشود
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ- واى بر مكذّبان در آن روز.» و از ويلهاى روز حساب ايشان سلب شدن آن آزادى از ايشان است كه مدت درازى آن را بد مىفهميدند و در دنيا به كار مىبردند و بر اثر اين بليه نمىتوانند سخن بگويند، و اجازه سخن گفتن از جانب خداوند متعال به ايشان داده نمىشود، و شايد اين جزاى مطلق العنان بودن انسان براى پيروى از هوا و هوسها و شهوات و ملتزم نبودن به حدود و شرايع الاهى بوده باشد.
هذا يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ- آن روزى است كه هيچ كس سخن نگويد.» در احاديث است كه: دهان اهل دوزخ را با لگامهايى آتشين بستهاند، و زبانهايى كه آن را در جنگ با رسالت خدا و حزب او به كار مىبردند محبوس و از حركت بازمانده است، بلكه توانايى آن را ندارند كه در مقابل حجتهاى بالغه الاهى مجالى براى دفاع از خود يا قدرتى براى سخن گفتن داشته باشند.
/ ٢٣٢ نفس نكوهشگر و ملامتگر (لوّامه) ضمير شخص دروغگوى منحرف را سرزنش مىكند، و عقل وى او را هدايت مىكند كه از سرنوشت گذشتگان عبرت بگيرد، ولى نفس امّاره به بدكارى او را به آن تشويق مىكند كه پيرو شهوتهايش باشد و بر مركب غرور و انكار سوار شود، و در اين جا شيطان يك راه حل متوسطى به او پيشنهاد مىكند و آن آراستن و زينت دادن بديها است، و به همين سبب در صدد تأويل كردن آيات قرآن برمىآيد، و براى دعوت كنندگان به آن عذر و بهانه مىآورد، و كارها و انديشههاى خود را براى اندرزدهندگان خوب جلوه مىدهد و با خود فريبكارى مىكند ... و بدين گونه بيشتر مكذبان و مجرمان را مىبينى كه عذرها و بهانههاى ظاهر پسندى براى خود و ديگران فراهم مىآورند و آنها را سبب
[٥٤] - الاعراف/ ٤٠.