تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٠ - شرح آيات

رب العزة بيان كرده است

انْطَلِقُوا إِلى‌ ما كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ‌- به سوى چيزى روان شويد كه آن را دروغ مى‌پنداشتيد.» علامه طبرسى گفته است: يعنى به سوى كيفر كفر، و دخول در آتش براى عذاب شدن براى گناهان، [٤٣] و رازى بر آن افزوده است كه: ظاهرا گوينده اين سخن خازنان دوزخ بايد بوده باشند، [٤٤] و جزاى مكذبان آتش است، و تكذيب به اين يعنى انكار آن، و انكار حقايق ديگرى به سبب همين تكذيب.

انْطَلِقُوا إِلى‌ ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ‌- به سايه‌اى داراى سه شاخه روانه شويد.» شايد سايه به سبب دودى باشد كه حجاب نور مى‌شود، يا به سبب تاريكى سخت سياه، و مفسران در معنى «ثلاث شعب» اختلاف پيدا كرده‌اند: به قولى، آتش به سه شاخه تقسيم مى‌شود: يك شاخه در بالا، يكى در طرف راست، و ديگرى در طرف چپ و بدين گونه شخص كافر را احاطه مى‌كند، [٤٥] و به قولى ديگر: از آتش زبانه‌اى بيرون مى‌آيد و همچون يك خيمه كافر را در بر مى‌گيرد و به سه شاخه تقسيم مى‌شود و كافر در آن تا پايان رسيدگى به حسابش باقى مى‌ماند. [٤٦] و در لغت شعبه، و جمع آن شعب و شعاب به معنى گروه و دسته‌اى از يك چيز است، و شاخه‌اى از درخت را شعبه مى‌نامند، [٤٧] و از اين جا چنان مى‌فهميم كه سايه به سه بخش تقسيم مى‌شود، و شايد تكذيب كننده در هر يك از شاخه‌ها گونه خاصى از عذاب مى‌بيند كه از حيث گونه و سختى با عذاب دو شاخه ديگر متفاوت است.