قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٢٨٦
نمىتوان قسمها را تكرار كرد؟
الف. مقتضاى رواياتى كه در مورد وارد شده آن است كه قصاص منوط و معلق بر حلف «خمسين رجلا» است (سوگند پنجاه مرد) و چنانچه سوگند انجام نيابد قهرا قصاص ثابت نمىشود. تكرار سوگند از طرف بقيۀ افراد هم نياز به دليل خاصى دارد و دليل مذكور در اينجا وجود ندارد. صحيحۀ يونس از حضرت رضا (ع) در قسامۀ اجزاء است و نمىتوان آن را به قسامۀ نفس سرايت داد. بدين ترتيب اين چنين قسامهاى نمىتواند مثبت قصاص باشد و در صورت شك و شبهۀ حكمية كه آيا قسامة با تكرير ايمان ثابت مىشود يا نه بعيد نيست قاعدۀ درء الحد در مورد ما نحن فيه جارى و نتيجۀ آن عدم ثبوت قصاص باشد و بسنده به ديه شود.
ب. مسألۀ تكرير ايمان ميان بقيۀ افراد، در كلمات بزرگان و فقهاى عظام مجمع عليه است در كتاب خلاف آمده است كه اگر ولى دم يك نفر باشد و قوم و خويش نداشته باشد اگر همين يك نفر پنجاه قسم بخورد قسامة ثابت مىشود اجماعا. شيخ الطائفه در كتاب خلاف اضافه مىكند كه اخبار فرقه هم بر اين امر دلالت دارد كه تكرير ايمان بين افراد مىشود. يكى از اساتيد عظام ما «مد ظله» مىفرمايد كه در روايات آمده است كه قسامه براى احتياط تشريع شده است تا بعضى بعض ديگر را نكشند و فاسق خوف از اين داشته باشد كه حتى اگر كسى را پنهانى بكشد چنانچه اولياى دم متوجه شوند مىآيند و مراسم قسامة را انجام