قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٢١٢
ناظر به فرض اخير است، مىگويد:
در صورت تصادم بين دو كشتى يا دو قطار راه آهن يا دو اتومبيل و امثال آنها، مسئوليت متوجۀ طرفى خواهد بود كه تصادم در نتيجۀ عمد يا مسامحه او حاصل شده باشد و اگر طرفين تقصير يا مسامحه كرده باشند، هر دو مسئول خواهند بود.
علاوه بر اشياء مانند ديوار خانه، اتومبيل، وسايل صنعتى، حيواناتى هم كه تحت حفاظت و مراقبت شخص هستند ممكن است فعلى انجام دهند كه موجب مسئوليت صاحب و مالك يا حافظ آن حيوانات گردد مثل اينكه سگ خانگى شخص را گاز بگيرد.
ج. رابطۀ عليّت
اثبات ورود ضرر به زيانديده و همچنين ارتكاب تقصير يا وقوع فعلى از طرف خوانده يا كسانى كه مسئوليت اعمال آنان با اوست، به تنهايى دعوى خسارت را توجيه نمىكند. بايد احراز شود كه بين دو عامل ضرر و فعل زيانبار رابطۀ سببيت وجود دارد: يعنى ضرر از آن فعل ناشى شده است.
در مواردى كه تقصير شرط ايجاد مسئوليت نيست، رابطۀ سببيت اهميت بيشترى پيدا مىكند و اثبات وجود آن نيز دشوارتر مىشود. زيرا، جايى كه تقصير از اركان مسئوليت است، تنها به حوادثى توجه مىشود كه در اثر بىاحتياطى و غفلت شخص رخ داده و زيان به بار آورده است.
ولى، هنگامى كه اين عنصر نيز در محدود ساختن حوادث مؤثر در ايجاد