طورى كه لسان قاعدۀ لا ضرر و لا ضرار فى الاسلام و قاعدۀ لا حرج نيز لسان حكومت است بر ادلۀ اوليه و اين معنى منافات ندارد كه در بعضى از تفاسير «سبيل» به حجت در روز قيامت تفسير شده باشد. پس مى‌توان اين آيه را هم به معناى نفى حجت از كفار در روز قيامت گرفت و هم دلالت آن را بر يك قاعدۀ فقهيۀ معتبر دانست و گفت حكومت واقعية بر ادلۀ اوليه دارد.

ب. سخن پيامبر اكرم (ص)

پيامبر (ص) مى‌فرمايند: «الاسلام يعلو و لا يعلى عليه و الكفار بمنزلة الموتى لا يحجبون و لا يورثون».

اين روايت بين اصحاب معروف و مشهور است، لكن به حسب صناعت حديث ادلۀ حجيت خبر واحد در صورتى شامل اين روايت مى‌شود كه موضوع حجيت را مسند بودن روايت ندانيم، بدين معنى كه بگوييم تمام سلسلۀ حديث بايد معتبر باشد و منتهى به امام معصوم (ع) يا پيغمبر اكرم (ص) شود.

ممكن است از اين حيث گروهى در حجيت اين روايت اشكال كنند، لكن ما در مبحث حجيت خبر واحد مبناى ديگرى را اختيار كرده و گفته‌ايم كه موضوع حجيت در خبر واحد خبر موثوق الصدور است نه خبر ثقة يا خبر صحيح اعلائى و عمده مدرك ما هم در اين مبنى همان بناى عقلا است. در واقع موضوع حجيت نزد عقلا عبارت است از خبرى كه خود موجب وثوق به صدورش باشد، وثاقت راوى موضوعيت ندارد. در وثوق به صدور نيز گاه وثوق به صدور ممكن است از وثاقت راوى يا عدالت وى حاصل شود گاه ممكن است قراين ديگرى هم در‌