[١]. اِین جواب بر حسب قواعد، جواب متِین و خوبِی است؛ لکن آنچه ما از محضر اِیشان در اِین موضوع استفاده نمودِیم و بارها از حضرتش ـرضوان الله علِیهـ شنِیدِیم از بِیان مذکور در مانحنفِیه دقِیق‌تر و عمِیق‌تر و لطِیف‌تر مِی‌باشد و آن اِینکه:

همانا قرآن اگرچه در دوران رسالت تا هنگام وفات بر قلب رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم نازل شده است، امّا آن حضرت فقط واسطۀ براِی ابلاغ و اِیصال قرآن و تبِیِین مفاهِیم و احکام و بِیان نصاِیح و وعِید و انذار آن براِی مردم نبوده‌اند؛ بلکه نفس شرِیفشان مانند آِینه‌اِی که انوار خورشِید را به جوانب و اطراف منعکس ‌کند بوده، و آِینه از اِین جهت صرفاً وسِیله‌اِی براِی انتشار و رساندن نور به اطراف و جوانب خواهد بود و خصوصِیّت بِیشترِی ندارد. آِیات قرآنِی هم حاکِی از اِین معنا مِی‌باشد. همانندآِیات:

(لِأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ)؛ «اِین قرآن بر من وحِی شده تا بدان بترسانم شما را و هر‌کس را که اِین قرآن به او برسد.» (سوره انعام، آِیه ١٩.)

(إِنَّا أَنزَلنَاهُ قُرءَانًا عَرَبِيّا لَّعَلَّكُم تَعقِلُونَ)؛ «به حقِیقت که ما آن را، قرآنِی عربى نازل کردِیم تا شاِید شما بِیندِیشِید.» (سوره ِیوسف، آِیه ٢.)

(إِنَّا أَنزَلنَا إِلَيكَ ٱلكِتَابَ بِالحَقِّ لِتَحكُمَ بَينَ ٱلنَّاسِ بِمَا أَرَاكَ ٱللَهُ وَلَا تَكُن لِّلخَائِنِينَ خَصِيما).

«ما اِین کتاب را براساس حق به سوى تو فرستادِیم تا به آنچه خدا به وحى خود بر تو آشکار نموده است مِیان مردم حکم کنى و به خاطر خِیانتکاران با کسِی خصومت و دشمنِی مکن!» (سوره نساء، آِیه ١٠٥.)

(بَل هُوَ ءَايَاتُ بَيِّنَات فِي صُدُورِ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلعِلمَ)؛ «بلکه اِین قرآن آِیات روشن و ادلّۀ واضح و مبرهن است در سِینۀ کسانِی که به آنها علم داده شده است.» (سوره عنکبوت، آِیه ٤٩.)

(وَٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُواْ بِ‌آِیاتِ رَبِّهِم لَم يَخِرُّواْ عَلَيهَا صُمّا وَعُميَانا)؛ «[بندگان خداوند رحمان] آنانند که چون متذکّر آِیات پروردگارشان شوند و آِیات را بر آنها بخوانند و ارائه دهند، کرانه و کورانه بر روِی آنها نِیفتند؛ بلکه با دِیدۀ بصِیرت و گوش واعِی، دِیده و شنِیده و قِیام نموده، اداِی حقّ آنها را بنماِیند.» (سوره فرقان، آِیه ٧٣.)

که همۀ اِین آِیات دلالت نموده بر اِینکه قرآن بر تک‌تک حاضرِین و غائبِین تا روز قِیامت نازل شده است.

پس آنچه که گفته شده ـکه قرآن براِی غِیر مشافهِین بالخطاب حجِّیت ندارد و ظواهرش براِی *