«خطبۀ نماز جمعه به اِین دلِیل در روز جمعه قرار داده شده است که روز جمعه روز حضور و اجتماع مردم است. پس خداوند اراده فرموده است که امِیر و حاکم براِی موعظه و ترغِیب آنان به اطاعت پروردگار و بِیم دادن از معصِیت او و واقف نمودن آنان بر آنچه که مصلحت دِین و دنِیاِیشان مِی‌بِیند، وسِیله و فرصتِی داشته باشد و آنان را از اتّفاقاتِی که در اطراف و اکناف به وقوع پِیوسته و براِیشان منفعت ِیا مضرّت دارد آگاه سازد؛ فلذا حاکم مسلمِین باِید خودش شخصاً خطبه‌ها را اِیراد نموده و نماز را اقامه نماِید و نباِید صرفاً براِی اقامۀ نماز بدون اِیراد خطبه‌ها حاضر گردد و نباِید غِیر از امام و حاکم، اشخاصِی مانند ائمّۀ جماعات متصدِّی اقامۀ نماز جمعه گردند. و همانا نماز جمعه در دو خطبه قرار داده شده تا ِیکِی مختص به حمد و ثناِی حضرت حق و تمجِید و تقدِیس خداِی عزّوجلّ بوده و دِیگرِی در برگِیرندۀ بِیان حوائج و نِیازها و اتمام حجّت و انذار و دعا باشد و در آن اوامر و نواهِی الهِی که صلاح و فساد مردم در آن است را به آنان تعلِیم دهد.»

امام علِیهالسّلام در اِین رواِیات به بِیان کِیفِیّت خطابه و نحوۀ تعلّق و ربط با خداوند متعال پرداخته به نحوِی که خطبه ابتداءً با ثنا و تمجِید و تقدِیس او به جهت استجلاب فِیضان رحمت و عطوفتش آغاز گردد. همان‌گونه ‌که در تمام ادعِیۀ مأثوره از ائمّه علِیهمالسّلام مانند دعاِی کمِیل و افتتاح و ابوحمزۀ ثمالِی و غِیره مشاهده مِی‌نماِیِیم.

وظِیفۀ خطِیب در نحوۀ گزِینش مطالب خطبه‌ها

خطبۀ نماز جمعه باِید با فصِیح‌ترِین زبان و بلِیغ‌ترِین بِیان با گفتارِی نافذ و گِیرا و رسا القا شود و حکاِیاتِی از اولِیاِی صالحِین و مواعظ بلِیغِی از دُرَر أخبار و عباراتِی از نهجالبلاغۀ مولِی المتّقِین امِیرالمؤمنِین علِیهالسّلام خصوصاً خطبه‌هاِیِی که در آنها

[١]. علل الشّراِیع، ج ١، ص ٢٦٥؛ عِیون أخبار‌الرّضا علِیهالسّلام، ج ٢، ص ١١١؛ وسائلالشِّیعة، ج ٧، ص ٣٤٤، با قدرِی اختلاف در هر مصدر.