ترجمۀ صلاة الجمعة - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١١٠ - اشکال ششم مراد از ذکر الله، رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم است

اِیراد اوّل: آنچه که حکاِیت شده که مفسّرِین اجماع دارند بر اِینکه اِین آِیه براِی نماز جمعه نازل شده است؛ بلکه اِین مطلب در نزد آنها متواتر بوده است.

اِیراد دوّم: در ادامۀ آِیه مِی‌فرماِید: (وَذَرُواْ ٱلبَيعَ)‌؛[١] و معلوم است که اهل مدِینه هنگام طلوع فجر خرِید و فروش نمِی‌کردند.

اِیراد سوّم: هم‌چنِین در ادامۀ آِیه مِی‌فرماِید:

(فَإِذَا قُضِيَتِ ٱلصَّلَوٰةُ فَٱنتَشِرُواْ فِي ٱلأَرضِ وَٱبتَغُواْ مِن فَضلِ ٱللَهِ)[٢]

چرا‌که «ابتغاء فضل» به طلب و کسب معِیشت تفسِیر شده است و با توجّه به اِینکه رواِیات نه تنها دلالت بر کراهت کسب و کار در صبح روز جمعه داشته؛ بلکه دلالت بر استحباب دعا و تهِیّؤ و آمادگِی براِی نماز جمعه در هنگام طلوع فجر دارد، به خلاف عصر جمعه که آِیۀ شرِیفه امر به «ابتغاء» در آن نموده است.

اِیراد چهارم: و با توجّه به اِینکه در ادامه مِی‌فرماِید: (وَإِذَا رَأَواْ تِجَارَةً أَو لَهوًا)؛[٣] و معلوم است که ورود قافلۀ تجّار و مطّلع نمودن مردم به‌واسطۀ طبل در اوّل طلوع فجر فِیحدّنفسه بعِید است. تفاسِیر هم گوِیاِی اِین مطلب هستند که ترک کردن نمازگزاران، پِیامبر اکرم صلِّی الله علِیه و آله و سلّم را و شتافتن آنان به سمت قافلۀ تجارِی، در هنگام نماز جمعه بوده است.

اشکال ششم: مراد از ذکر الله، ‌رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم است

اشکال ششم: مراد از (ذِكرِ ٱللَهِ) در آِیۀ شرِیفه ِیا وجود رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله و سلّم است ـچنان‌که رواِیات نِیز بر اِین مطلب گواهِی دارندـ،[٤] ِیا اِینکه مراد نفسِ خطبه است، و ِیا اِینکه خطبه و نماز باهم است نه خصوص نمازِ تنها.

[١]. سوره جمعه (٦٢) آِیه ٩.

[٢]. سوره جمعه (٦٢) آِیه ١٠.

[٣]. سوره جمعه (٦٢) آِیه ١١.

[٤]. مناقب آل أبِی‌طالب علِیهمالسّلام، ج ٣، ص ٩٨؛ الأمالِی (للصّدوق)، ص ٥٣٢؛ وسائلالشِّیعة، ج ٢٧، ص ٧٥.